Nobio-kontuak

Neska-laguntzea

Transkribapena

Nor Pagadizabal Artola, Frantxiska
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-085
Pasartea 0:12:05 - 0:14:50 (2' 45'')
Laburpena Senarra ehiztaria zuen, eta, ezkongai zeudela, joaten ziren kanpora, egunak pasatzera: Burgosera, Valladolidera. "Be onetatik atexia". Ezkongayak. Niñuten.

Ezkonduta edo ezkondu gabe, zer da hobea?

Transkribapena

- Be alaban itxian, Maitxo alaba. 'Ta... Gizona Irungua da. Periko 'ro Pedro 'ro ez dakit nola den, 'ta... Eun batin jon giñan bixitatzea Tomaxa 'ta biyek hara (...) miñez zeola 'ta zea... Momoti genun kotxikin, hiruak jon giñan. 'Ta nik e'nun ezer eaman,
ez zin gotu ezer eamatia 'ta hoik eaman ziyoten, honek zerbaitt eaman ziyon 'ta zeak 'e Momotik 'e eaman... Nik deuse eaman ez 'ta... Hizketan 'ta hizketan 'ta hizketan 'ta han Monika harrekin, bat galdetu 'ta bestia galdetu 'ta:
"Bai, hik nobiyua utzi in 'unen, utzi! Hoi ez dun itten, hoi ez dun itten!", "Bai, kontua. Nik utzi niñun hi harek", "Ez, ez, hik utzi 'unen, hik utzi 'unen. Zertik utzi 'unen hua? Zertik utzi 'unen?". Kizkur tzur-tzur iña hantxe ba ohiyin 'ta san niyon:
"Ba! Nik e'nun sekula pentsatu izandu solteretan miño bizimodu hobia botako nunik ezkonduta", "Aizan! Nik ezkonduta bizimodu hobia bota niñen", "A bai?" Hemezortzi urtekin ezkondu zen. "Bai?" 'ta "Bai". Geo, nik san niyon: "'Ta horren gazteik solteran geldittu ziñan 'ta
zertik ez ziñan berriz ezkondu?", "Aizan, leno zazpi ume banittin 'ta beste zazpi izango nittun beldurrakin". Ezkonduta len zazpi ume euki 'men zittun 'ta beste zazpi izango zittun beldurrakin. Nik san niyon:
"Ui, zea, nik uste nun ba zea solteretan bizimodu hobia botako zea... hobia botako zela ezkonduta miño", "Nik ezkonduta bizimodu hobia bota niñen". 'Ta hoi san zin, zazpi izandu zittula 'ta beste zazpi izango zin beldurrakin.
'Ta hoi ba, kontentu. Bueno, bueno, bueno... 'Ta geo san niyon... Gizona harei esan niyon... Monikai esan niyon: "Bai Monika nik gaur e'zattut deuse ekarri" san niyon "e'zattu deuse ekarri, miño gizon horrei...
Hoik ekarri dute miño nik ez dut ekarri 'ta gizon horrei mango yot dirua 'ta bihar ekarriko 'izu pastelak honek", "Bihar pastelak? Gaur ekarri ber ttunen, gaur!". Hartzan! 'Ta gizon harei eman niyon dirua eta esan niyon gaur e'yot deuse ekarri 'ta bihar karri yozu zerbaitt:
"Bai, karko yot", "Ez du berrik", "Bai ber du, karri yozu". Miño Monika zar horrek... Aizan, hantxe ba! Jesus, jesus... 'Ta hara 're joten giñanin...
Nor Andalurria Urrutia, Anttoni
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-084
Pasartea 0:09:40 - 0:11:50 (2' 10'')
Laburpena Auzoko lagun bat bisitatzera joan zen batean, eztabaidan aritu ziren ea nola bizitzen zen hobeto, ezkonduta edo ezkondu gabe. "Hartzan!" Hika.

Bihotzeko kontuekin, bihotza nekatu

Transkribapena

Nor Almandoz Huitzi, Gregori; Irastortza Mitxelena, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-078
Pasartea 0:20:00 - 0:21:15 (1' 15'')
Laburpena Bere garaian oinez asko ibili zelako nekatu omen zaio bihotza Joxe Luixi. Baina ibiltzea gustatu izan ez balitzaio, joango ote zatekeen zortzi urtean Aranoraino, Gregorirengana?

Errenterian lanean

Transkribapena

Nor Almandoz Huitzi, Gregori; Irastortza Mitxelena, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-077
Pasartea 0:31:50 - 0:35:00 (3' 10'')
Laburpena

Joxe Luix igandeetan joaten zen Aranora, Gregorirengana. Ordurako hasia zen Errenterian lanean. Lehendabizi, Real Compañía Asturianan, Kaputxinoetan, eta, gero, baldintza hobeak zirela eta, Compañía Nacional de Oxigenon hasi zen, eta han segitu zuen. Tarteka, ordubete gehiago sartu behar izaten zen estatuarentzat. Purrusta.

Eskutitzen bidez ezagutuak

Transkribapena

- Saten ai ziñazten... Zu nongua za? Naparrukua, biño nongua?
- Ni Aranokua.
- Aranokua.
- Hoi da Hernaitikan lendabiziko herriya. Goixuta utzi aiyeka 'atea 'ta.
- Hoi da. Eta, nola izautu ziñazten?
- Aber, nola izautu giñan!
- Nola izautu? Guk... Nik orduan gerran herittuta zean ibiltzen nitzan, beno, ordoko hasiya nitzan... Hau izautu nuneko Donostira torri zen... Lendaiziko eondu nitzan Bitoiyan, eta geo torri nitzan Donostira. 'Ta hospital (...) ez dakit, aitzia izango 'zu igual... 'Ta gerra demboan han eoten nitzan
'ta handikan geo tortzen nitzan... Itxea tortzen nitzan Hernanin barrena, Hernaniko autobusian etortzen nitzan zeara, Urraireko lepoa, Santuxko lepua. Aitzia izango 'zu igual... 'Ta geo handikan Larrazabala.
- Karo.
- Ni Larrazabalekua naz eta 'ta Larrazaalea tortzen nitzan. 'Ta batian tokatu giñan hau be attakin. Eta ni heldu nitzan 'ta Hernanin.
- Osaba Joxe.
- E?
- Atta ez zen, osaba Joxe.
- Osaba Joxe?
- Osaba Joxe, ne atautxiya.
- Atautxiya...
- Atta ez.
- Zeatu ziñanin zu han torri giñan demboan...
- Autobusian torri...
- Autobusin ez giñan torri.
- Kamionian torri giñan ordun.
- Autobusa abeittua 'ta etorri giñan... Kamiona jarri zuten 'ta kamionin torri giñan...
- Bai, 'ta ordun zen osaba.
- 'Ta ordun izautu nun 'ta honek nei beitzen zin 'ta nik 'e bai honei, 'ta honei beitzen ziyon 'ta geo... Handik ate 'ta ebakuatu niyoten Pamplona 'ta Pamplongo ospitalin neola beste aranoar bat tokatu zen han,
aranoar bat, honen auzokua. 'Ta harrek san zian hola amistadia bagenun 'ta san zin: "Nik mango 'izut seiñak neskatxa batenak mango 'izut" Eta orduan bakizu, gerra demboan (...) aitzen giñan 'ta hola ibiltzen giñan 'ta hola honen seiñak eman zizkian.
- Pentsa 'zu...
- Biño harrek bazekiyen zuk hau izautzen zenula?
- Ez, ez, ez zakin.
- A, ez zekin? Kasuelidadia.
- Ez, ez, ez zakin. Harek ez zakin.
- Kasuelidad que fue!
- Eta man zizkin honen seiñak 'ta nik karta eskribittu niyon honei, eta honek 'e seittun kontestatu zian. Kontestatu zian 'ta hartatik hasi giñan 'ta amistadia in genun 'ta. Geo gu Aranon 'e asko joten giñan gaztiak giñala 'ta meza 'ta...
Oiyartzun biño oañik aldeo gelditzen zen Arano eta hara askotan joten giñan 'ta geo handik aurrea zeatzen ibilli giñan 'ta holaxe hasi giñan.
Nor Almandoz Huitzi, Gregori; Irastortza Mitxelena, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-077
Pasartea 0:06:40 - 0:09:45 (3' 05'')
Laburpena Joxe Luix Oiartzungo Larrazabal baserrikoa da eta Gregori, Aranokoa. Joxe Luix gerran zauritu egin zen, eta, sendatzen ari zela, Gregorirekin idazten hasi zen. Lehen, ohitura handia zegoen eskutitzak idazteko.

Eskualdeko bilerak

Transkribapena

Nor Retegi Elizegi, Inaxi; Saizar Lopetegi, Lorentxa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-073
Pasartea 0:44:20 - 0:47:10 (2' 50'')
Laburpena Inaxi Altzibarko bilerara joaten zen. Han Iruinarreneko Manuelek jotzen zuen soinua. Txikierdin Galdosek jotzen zuen soinua. Errenteriara ere joaten ziren. Lorentxak han ezagutu zuen Araneko Pio, gero bere gizona izango zena. Lorentxa Iruneko bileretara ere joaten zen: Xorruenera eta Bentetara.

Lehengo kantak eta kontuak

Transkribapena

- Biño ni gotzen nan bai, zenbat kotxe izaten zin hor 'ta. Jendia Hernanikua 'ta Errentikua...
- Pilla bat.
- Geo autobusa geninen Hondarribikua.
- Bai, bolada batin ibilli yunen.
- 'Ta hor ibiltzen gattunen super-bien ibiltzen gattunen harekin.
- Miño denbo gutxi.
- Gutxi in zin bai. Hondarribitikan Hernanira. Hua lasaitasun erra bai maja, bestela oiñez torri ber yunen. Ligatzen yunen eunin...
- Ondo.
- Igual suerte pixka bat... pero pocos eh.
- Hua noizbehinka 're bai, aizan!
- Noizbehinka, noizbehinka. Nik han hartu niñen gizona... Errenteiyan, ui, Txikierdin.
- Hik 'e Txikierdin.
- Manolo Ezpondakin.
- A! Hua zer ttunen, biek launak?
- Kuadrillakuk ttun. Txuspe 'ta hoi denak.
- A! Txuspe, klaro Txuspe 're bai.
- Kuadrillakuk ttun. Ai ama! ¡Aquellos tiempos! Miño urte polittak izandu ttun. Hombre! Bageninen gauz txarrak 'e: orduk eta ez dakit zer eta lana in berra 'ta. Eskolatik ateta lanea jon ber umik eta ez dakit zer 'ta bakit zer,
pero epoka politta izan yunen hua 're, netzako bai.
- Bakoitxak be etapak.
- Hoi dun, eske oaingo gazteiak eta umik ez zekiten ez jostatzen ez...
- Telebisiyun aurrin eonaldi errak.
- 'Ta ti-ti-ti makinitakin. 'Ta gu txaolin elkartzen ganin, Jainkui eskerrak oaindikan, gu battiñeu umik, ume asko do gue itxian, miño lehengo joko zarrak eta dena,
kanta zarrak eta dena neska... eta oan pena bat ematen zin.
- Bai miño oaindik kanta zarrana 'ta hoi gelditzen dun, gelditzen ez dena dun...
- Aber! Ni joten nan Gexanekin parkea eta hor umik.
Hor ez dakite jostatzen umik, si no saben.
- Hor ezer ez.
- 'Ta gu gotzen zazte? Ministros y ladrones 'ta ibiltzen giñanin? Gordetzen gattunen...
- Hako sorua hortan.
- Eta irtenga 'ta.
- Fubolin 'e.
- Hor eoten ganin? Sokakin ematen ñeu e, Mari Contxi 'ta biyek, 'ta Mirarik 'ta... 'ta lehengo kanta zaharrakin aizan, 'ta "Zer da hoi?" 'ta "Zer da hoi?".
Ni behin holaxe plazan, Oiartzunen, ai niyunen, zea, "Decorin, decoran, de la bera-bera-ban" eta umik hola beira nei...
Nor Unsain Iartzabal, Domi; Arana Aranburu, Marijose; Manterola Arrieta, Maillolli
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-066
Pasartea 0:12:40 - 0:14:30 (1' 50'')
Laburpena Maillollik hantxe hartu zuen gizona, Txikierdin. Oraingo gazteek ez dakite jostatzen. Joko eta kanta asko ahaztu dira. Kantatzen. Hika.

Elkarrekin hasi zirenekoa

Transkribapena

- Bueno hoi denak utzi nittun 'ta geo atzetik segi hau. Hau. Tolosa eaman zin gue anaiya engaiñatuta "Guazen man Tolosa!" "Tolosa? Zerta jon ber dit nik Tolosa? Zeiñekin ibiltzea?" Harrek oaiñ andria duna neska zun orduan. "Ni Tolosa zeiñekin ibiltzea?" 'Ta bai, guazen man,
Manuelek jon nahi din 'ta guazen man labak!" Jo, banekiyen atzetik segika zabillela 'ta ni 're euna pastetik eta... Euna pasatzetik eta jatetik "Beno bale! Jongo nak!" Bi pareja aldiyak jon giñan Tolosa.
- Karnabal euna zen.
- E?
- Karnabal euna.
- Karnabala.
- Karnabal euna.
- Karnabaletan.
- A!
- Ez dakit iande hua zen, 'o hurrungo iandia zen, hoixe ez nuke esango... "Tori erlojua" honek. Biarren iandia 'ro hiruarren euna "Tori relojua". "Ostras, honei hartu in berko ziot ixi-ixillikan".
Gaur arte! Hau ez da, e, honek emana, e? Biño, behintzat biarren iandin 'o man zin relojua 'ta gaur arte.
- Auro hasi ziñan errealuk itten ordun?
- Seittun. Bai baizekiyen bestela ez ziala harrapatuko!
- Denak nastu zittun béak eta! Béak baten batekin geatu ber.
- Bai. 'Ta zuk 'e bai!
- Ni ez nitzan iñokin ibilli e!
- Bakit ez ziñela ibilli! Biño bakit ne atzetik zebiltzala! Aittu! Relojua in zin demboan, pues, eñgaiñatu zin relojukin 'ta yasta, gaur arte! Bodas de oro in genittun 'ta...
- 'Ta ezkontzeko zeiñek zeiñei eskatu ziyon ezkontzeko?
- Ezkontzeko? Ez dakit, aspertu giñen demboan sango genun ezkondu in ber genula 'ro... Hoixe ez zattut esango, ez dakit béak eskatu bazin 'o ez bazin 'o... Hoi ez dakat goun. Bestina bai, biño honena ez dakat goguan egiya san. Bost urte in genittun!
- Honek kondiziyuk eskatuko zizun, e!
- Ez.
- Ez, honeiy ez niyon kondiziyoik eskatu! Hau bakizu zer zen? Hau gue anaiyakin ibiltzen zen asko 'ta honen berri alde alde banekin.
Nor Oiartzabal Etxeberria, Inaxi; Iñarra Lizaratzu, Manuel
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-063
Pasartea 0:45:25 - 0:47:15 (1' 50'')
Laburpena Manuelekin nola hasi zen. Tolosara joan ziren, inauterietara. Ordularia oparitu zion Manuelek.