Jolasak

Tarrua, sokasaltoan, afariketan, txirikila, tortolosak, astoka, kanikak, harrapatzen, matraka, txalupetia, kateka, begi-itsuka

eskolako jolasak, pasadizoa

Transkribapena

Nor Joxepa Etxeberria Olaziregi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-087
Pasartea 0:34:34 - 0:36:18 (1' 44'')
Laburpena Eskolan mendian ibiltzen ziren jolasten. Perretxikoak eta biltzen zituzten. Behin nola onddo gorri bat bilatu zuen kontatzen du. Txikierdiko aitonak erosi nahi izan zion baina berak ez zuen saldu.

Aita zirikatzen

Transkribapena

Nor Urritegi Artola, Pili
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-095
Pasartea 0:46:13 - 0:47:58 (1' 45'')
Laburpena Anaia eta Pili aita zirikatzen aritzen ziren. Behin ohera bidali zituzten anaia eta Pili. Ohetik altxa, sukaldeko atea jo eta ohera bueltatu ziren. Aitonaz ari da bukaeran. Hiztegia: Kikoxka.

Jostaketak

Transkribapena

Nor Urritegi Artola, Pili
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-095
Pasartea 0:42:05 - 0:46:13 (4' 08'')
Laburpena Arto zakuarekin jostatzen ari zela zakua hautsi zuen. Aitarekin asko aritzen ziren jostatzen. Pilotan ere aritzen ziren etxean. Behin urarekin jostatzen aritu ziren, bata bestea bustitzen.

Bilera eta truka

Transkribapena

Nor Urritegi Artola, Pili
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-094
Pasartea 0:16:15 - 0:17:00 (0' 45'')
Laburpena Ahizpa bilerara jaisten zenean, aitak eta berak egiten zituzten lanak. Gero, amak afaria jarri bitartean, aita eta Pili trukean aritzen ziren. Pili ere bilerara hasi zenean bukatu ziren trukak.

Jostatzen eta lanean

Transkribapena

- ...Bai, bai, bai. Dudik ez iñ.
- Hoixe.
- Eta geo jokuk... Jostaketak eta hoi denak 'e. Len aittu zazte saten, oaingo haurrak...
- Ez dakitela.
- Ez dakitela...
- Kalian jostatzen ez dakite.
- Ez, ez dute ikasi. Batetik telebistakin, ben telebista zarra horrekin, sartzen dia... Eta geo ba eskolatikan 'e oso zea dozte... Batin fubola in ber dutela, bestin pelota in ber dutela, bestin inglesa ikasi ber dutela...
- Denboik 'e ez jostatzeko.
- Hoi ba. Bestin, zea in ber dutela. Oso, oso okupatuk dozte. E? Denbo batin gu berriz eskolatik atera ezkio...
- Ez genun ezer eta kalea jostatzea.
- Txokolatia 'ta ogiya jatea etxea.
- Txokolatia 'ta ogiya hartu eskolatik atetzin 'ta...
- Geo korrika Mendibillea, horrea. 'Ta geo hor izaten zin 'ta...
- Hoi zuek 'o ondorenguk?
- Gu 're bai. Gue ondorenguk Inaxio 'ta berriz, bueno! Haik e bu! Korri errak ibiltzen zittuzten haik 'e! Pikabenea, amakiña pelota ibilliak dozte! Bueno!
- 'Ta zuek 'e nahiz 'ta baserriyan lana euki, beti jostatzeko tarten bat eukiko zenuten, ez?
- Umik giñala... Gaztiak giñanin behintzat bai.
- Bai.
- Gu? Jostatzen asko ibiltzen giñan. 'Ta geo 're ba...
- Eskolako garaian 'de ez zen baserriyan hainbeste lanik itten. Geo, pixkat behi aurrian 'o hola izaten zen 'ta...
- Ezin dut esan, gue bizimodua, zea txarra izandua... Gurasuk falta, hoixen.
- Arraztaluan 'o... Gaiñekun...
- Bai. Gu 're bai, arraztalun.
- 'Ta baserriyan ze izaten zun bakoitxak, gutxi gorabera be lana 'ro hola 'o? Bat azindakin, bestik baratzin, soruan...?
- Askok bai.
- Bueno bai, bai, klaro. Hoixe.
- Pixkat zea iña... Antolatua.
- Bai. Bestela bakizu, launak hor...
Nor Retegi Elizegi, Inaxi; Saizar Lopetegi, Lorentxa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-073
Pasartea 0:53:30 - 0:55:30 (2' 00'')
Laburpena Oraingo haurrek ez dute denborarik jostatzeko ere. Lehen, lan gehiago egin behar bazen ere, jostatzeko beta izaten zuten. Eskolatik atera orduko, merindatu eta auzora jostatzera. Haurra pixkanaka hasten zen baserriko lanetan.

Auzo guztia jostatzeko

Transkribapena

- Ministros y ladrones: hoi nola zen? Esplikatu jostaketan guk ikasteko, bueno, gu ya e'ga ibilko miño...
- Eske, hoi zen, beste lekutan ez dakit nola deitze ziyoten, miño zen...
Batzuk zin, talde bat zin zeak, Ministruk, Ministros y ladrones, lapurrak eta poliziak izango balia bezela, miño guk Ministros y ladrones, hoik izango zin poliziak eta lapurrak izango balitza bezela. Batzuk zin lapurrak eta ordun polizi bezela ibiltzen zenak haik harrapatzen
lapurriya in balute bezela, miño ez zen lapurriya itten zenulako: itten ziñan gorde eta poliziak in ber zizun, bueno, ministruk esaten geniyona hoik, in ber zizuten harrapatu. Eta ordun joten giñan korrika gordetzea! Miño kilometruk e! Bueno!
- Meta tartetan gordeta akabo!
- A ber zeiñek harrapatzen zizun. Haik lanak. Bai.
- Auzo guziya erki.
- Bueno!
- Dena guetzako.
- Zoko guziyak, horko soto guzitan 'ta bueno, iblitzen giñan... Nola dena irekiya zon. Bai.
- Klaro eske oaiñ plaza batzutan sartzen dia haurrak, parke batzutan... Kotxia 'ta kotxia...
- Eta handikan ez dia atetzen.
- Eske dena itxiya do, miño garai hartan, sotu guztiyak irekiyak, bueno...
Iyotzen yitzanen ganbara 'ta gordetzea 'ta bueno, eozein lekuta bai, ez zen ezer pasatzen.
- Hoi bai. Difentzi erra e?
- 'Ta san zutena bekuk 'ta goikuk, hoi ze zea zen? Zein zin bekuk 'ta zein zin goikuk?
- Gu giñan goikuk.
- Bai, eske gu bizi giñan hor goiko aldian. Hor izango balitz bezela, eta geo bia zen pixkat Soro aldia. Eta ordun, gu Soroa jaixten gattunen miño Soro aldekuk gora gutxiyo.
- Bai, gu eozein tokita. Jesus! Soruan 'e...
- Bai.
- Miñon bai, bekuk gora gutxiyo.
- Porke zea, Ministros y ladronestan ibiltzen giñan hemendikan, osea hau, hemendikan gora. Hau da Romanene, hortikan gora bueno, gordetzen giñan... joten giñan korrika nik ez dakit noaño.
Itxenausin barrena, batzutan Oiartzabalberriño 're, alajaiñena, korri itteko goua genunin.
- Abilidade erra!
Nor Unsain Iartzabal, Domi; Arana Aranburu, Marijose; Manterola Arrieta, Maillolli
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-066
Pasartea 0:56:30 - 0:58:30 (2' 00'')
Laburpena Jostaketak: ministros y ladrones. Nola jostatzen zen. Auzo guztia zeukaten gordetzeko. Sotoetan ere sartzen ziren, irekita egoten baitziren. Nor ziren behekoak eta goikoak. Behea, soro aldea. Goikoak behera jaisten ziren, baina behekoak gora ez. Hika.

Iturriozko festak

Transkribapena

- Hemen 'de izan ber du. Gu amak 'e bau...
- A klaro! Hau da, hau da, bai, hau da.
- Iturriozko kalia.
- Hor ibiltzen giñan, gora 'ta bera. (Irtenga) sartzen gattunen, batzuk Gartxiteneko onduan zea bat 'ta geo Enkomenteneko zean...
- Metan onduan.
- Han jartzen gattunen. 'Ta San Juan Berde zenin eskoba zarrak hartu 'ta goiko gaiñetan zelai guzita bedeinkatzea.
- Baratze guziyak zeatzen.
- Ni gotzen nan, San Juan sutan ez, karnabaltan disfrazatu in ber 'ta Zumizko, txabola han goian, Dukatenekuna, txabol ttiki bat zin Inaxik, difuntak. Ba, txerriya, han txerriya, guri txerriya aztu. Disfrazatzeko trapu zarrak... txerriya berriz eskapo!
Gu denak korrika txerriyan atzetik seika.
- 'Ta harrapatu al zenuten?
- E'tzekiñet ze in genun, kosta zigun, zelaiz-zelai bai nolazpatte.
'Ta berriz 'e barrena sartu genun, miño jolin...
- Broma erra.
- Broma? Gue disfraz haikin.
- Zea urteko kosetxa eskapo.
- Martiñei.
- Gozua jarriko yunen.
- Iturriozko (jaitan) zezen batek eskapo in zun bezela, goiko etxetik barrena. Hoi desastria in zun.
- Jolin, baietz!
- Gartxiteneko tiestuk ibilli ttunen dantzan erki. Joxerramon 'e tiesto tartin, 'ta Javi bestia, gure koñadua: "Ni ate ingo nazela. Que yo voy a salir" 'ta ne amak "Javi, quita de ahí, quita de ahí". Jo!
- Eske ordun goiti-betti botzen zuten peligrua e. Itten zuten hor goitikan, goiko bidetik, gu etxian bizi ganetikan, zezena bota festetan.
- Librin.
- Goizin bostetan. 'Ta asko baruik eoten zian, bakizu. Jesus! Geo plaza, ui, Soruan.
- Soruan, geo zeatzen, hua toreatzen.
- Hura toreatzen.
- Ze festak izaten zin e, ze fiestak!
- Gue anaiyak oaindik esaten din: zea Kañitxipiko hau bizikletan; olluak 'o txerriyak... Zerriya plazan eta zea, zezenak anda!
- Airin denak bota!
- Ai ama!
- Battunen artixtak erki toreatzen zutenak e!
- Zea, Txurtxi 'ta... Ixiar Gartxitenekun gizona.
- Artixta gaitza yunen hura, oso ongi toreatzen zinen, bai.
- Artixta gaitza yunen hua 're.
- Eske lengo festak errak zin: Carrera de burros batek jarri ar bero-berua...
- 'Ta zinta...
- Beti izaten yun gaiñea bat.
- Hoi Karlak eta itten zitten... Karla eta hoik festa batzuk...
- Rubio 'ta...
- La boda de los gitanos eta.
- Eta geo zea ziklistak eta denak, erittuk 'ta operatzen plazan bertan 'ta estiak ateratzen zeatikan... bizikletan kamarak zeatikan 'ta...
- Bai, gotzen nan bai, gotze nan hi.
- Fiesta polittak itten ttunen e.
- Hombre! Hi pensazan plazakuk, ez kontra jotetikan e, miño plaza iyotzen gattunen 'ta beno plazan, kalin: "Zer dia?"
Hemen suak itten zin kristonak 'ta han Killikupeko zea arbola haitan sss, Oiartzungo zeak, (...) "Miño herriko zeak, fiestak bai txarrak". 'Ta hemen zenbat jende tortzen zen!
- Fama geitza zuten.
- Iturriotzen? Pilla... izugarriya, izugarriya zuten.
- Nik uste nun ne gurasun 'ta garaian 'ta, miño zarraguk 'e attatze 'ute.
Nor Unsain Iartzabal, Domi; Arana Aranburu, Marijose; Manterola Arrieta, Maillolli
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-066
Pasartea 0:18:30 - 0:21:40 (3' 10'')
Laburpena Iturriozko kalean ibiltzen ziren jostatzen. Inauterietan txerriak eskapo. Iturriozko festak: zezenak, asto karrerak, ijitu ezkontza... Kalekoak baino hobeak. Hika.

Auzoko denak lagunak

Transkribapena

- Eta klaro bea etortzen yunen Dixpatenea ogiyan billa. 'Ta joe, jostatu in nahi 'ta nik uzten ez.
- Hik uzten ez e?
- 'Ta galletak maten ziyola, kartzen zittula. "Maillolli utziko nazu jolasten?"
- A zeatzeko... uzteko. 'Ta hik halare uzten ez e?
- Galleta banatu 'ro zea iñ, 'ta ordun: "Benga, torri jolastea".
- Oseake, ordaindu in ber izaten zinen.
- Hala saten 'men niñen, miño ni e'nan gotzen hoi egi-egiya san ondo e...
- Anda!
- Miño... Eramos piezas, piezas eramos eh.
- Garmendi apartexio baizen.
- Eta hie anaiyaiy, yo le tenía mártir, hie anaiyaiy e.
- Bai? A Bonanzas jolasten, a Bonanzas: hua Jou eta ni be andria.
- Hara!
- Ui la ospa.
- (Xapi)?
- (Xapi) ne nobiyua yunen maja, ttikitan. Bueno ttikitan 'o... Ondo moldatzen gattunen denak, oso ondo gaiñea. 'Ta denakin jolasten geninen dena.
- Batzutan sesiyua 'ta borroka 're bai, miño hurrengo eguneko pasia. Txarra izaten yunen gurasuak tartin sartzen bazin. Miño hemen guraso oso gutxi sartzen yunen beti.
- Dixpateneko Maitterek beti hoi saten zin:
"Ai, ez sartu behinpin ume tartin e! Ume tartin ez sartu: haik buelta man ordu aixkitzen dia, miño gurasuk...".

- 'Ta egiya dun, ez sartu, umik seittun zeatzen ttun, ahaztutzen zioten 'ta geo gurasuk haserretuk. Bai. Ez dunen izaten ez, miño tarteka bat 'o beste igual sartzen yunen miño gutxi, gutxi ttunen bai.
- Guen amana ezin yunen jon: "Harek jo nau!", "Alde hemendikan!" sango ziñen, danba!, "Alde hemendikan!" ez? Porke harrek enteintzen zulako gaizuak. Hombre, hamar umekin gaiñea, zer? Por Dios, Por Dios, hoinbeste txoaki.
"Esta me ha dicho esto" 'ta "Honek hau san du" 'ta "Honek kendu in nau" 'ta ez dakit.
- Ez hola, bueno...
- Ordun gaiñea zarrenak gaztiak zaintzen 'ta. Nahiz eta familikuk ez izan ez?
- Bai, miño gehiyenin senidik, porke denak giñan alkarren segidan.
- Senidik gehinin... segidakuk.
- Haur pilla bat.
- Pilla bat. Hoi da.
- Miño bai, halare, eozer gauza "Hemen do" 'ro.
- Bai. Eozein errepatzen yunen. Nola denak elkarrekin ibiltzen giñan,
ikusten bazenun eroitzea zijula 'o zerbatte, denak elkarrei laguntzen.
- 'O baten etxea jon eta amai 'ta ezer iñorrei esan gabe eta hua alde itten du ez (...): "Hemen do". Beti izandu da: atiak zabalik, etxez-etxe ez?
- Beti, beti, bueno...
- Yo no sé, oain ez da... Nei pena maten zin hoi egi-egiya san e.
- Oain aldatu da pilla bat.
- Beizan, hor zion kalia.
Nor Unsain Iartzabal, Domi; Arana Aranburu, Marijose; Manterola Arrieta, Maillolli
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-066
Pasartea 0:16:00 - 0:18:20 (2' 20'')
Laburpena Bihurri samarrak ziren. Denak elkarrekin ibiltzen ziren jostatzen. Gurasoak haserretzen ziren batzuetan, gutxitan baina. Senide pila bat zeuden eta auzoen artean ere elkar zaintzen zuten. Hika.

Auzoan jostatzen

Transkribapena

- ... izautzen kanta hura.
- Ui, hoixe. Hombre!
- "Decorin, decoran".
- Hombre! Hemen aitzen gattunen.
- 'Ta Ministros y ladrones 'ta ¡Joe, qué bonito!
- Gotzen nan korrika harrapatzea joten gattunen, ez zakiñet noaño, gordeka...
- (Goiko gaiñeta) joten gattunen gordetzea.
- Bueno, bueno, haik...
- Gordetzen zena, ui, paro jartzen zena arratsalde guziko.
- Ui, dudik gabe!
- Hoixe baietz!
- Gorriya zakanen harrek!
- Eta gue muti kozkorrak hor biltzen zinin 'e llunarretan, ze politta izaten zen hua!
- Bai. Oporretan. Arratsin hamaikak aldi arte perezan itxea tortzeko, bai.
- Ne gizonak hala saten zinen: "Ya llega el verano".
- Miño politta izaten yunen?
- Hombre!
- Miño ya ez dun hoi 're e? Galdu dun.
- Iñaki Arbelaitz 'ta denak goiti-betti torri 'ta.
- Oaindikan 'de saten din: "Hor dozte, leihun beira".
- Politta yunen.
- Bekuk e'ttunen iyotzen sekula 'e, beti goitikan bai, tortzen ttunen.
- Goikuk etortzen ttunen, miño hemen bekuk behiñ 'e ez zitenen joerik e.
- Ez, ez; gu jeitxi bai, miño bekuk iyo ez.
- E'tzitenen e, e'tzitenen.
- Guk hor... teníamos... Dice que no los admitiamos...
Nor Unsain Iartzabal, Domi; Arana Aranburu, Marijose; Manterola Arrieta, Maillolli
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-066
Pasartea 0:14:40 - 0:15:40 (1' 00'')
Laburpena Jostaketak: 'ministros y ladrones'. Kantak. Auzoaren goiko aldekoak jaisten ziren beheko aldera, baina behekoak ez ziren igotzen. Hika.