Gaztetako ibilerak

Amaixkillak

Transkribapena

Nor Almandoz Huitzi, Gregori; Irastortza Mitxelena, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-077
Pasartea 0:29:30 - 0:31:50 (2' 20'')
Laburpena Gregorik gogoan du amaixkilla-rako etxera joan behar zela (Oiartzunen amezkilla jaso dugu). Behin, txokolate-jatera gonbidatu zituzten eta ez zituzten amaixkillak entzun. Etxera joateko beldurrak egon ziren; aitak ez zien errieta egin baina hurrengoan goizago joateko esan zien.

Transkribapena

Nor Iza Artola, Joakin
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-062
Pasartea 0:47:10 - 0:49:30 (2' 20'')
Laburpena Dantza da gehiena gogoratzen duena. Zakotea hartu eta lanera. Destajoan lanean. Gazteak izaki. "Ez to ba".

Korrikalari apustua

Transkribapena

- Ehiztaiyak al zazte?
- Afizionatuk.
- Altzitikan apustua in genun batin. Han barrikotia iñ,
oken itxian 'ta goizeko ordu bitan ya zizpa-zizpa iñak 'ta apustua in genun korrika. Gu giñan ekipua. Ekipua bat zen zea, Periko...
- Añorga?
- Ez, Periko Barraka 'ta Joxemai Altzikua.
- 'Ta gu Manolo herreruna... Manolo herreruna 'ta ni.
- Zalakain.
- Errelebun, Altzitik honea. 'Ta ailletu zein in zen? Periko bakarra ailletu. Manolo eroi, bueno ni... guk errelebo bat in genun eta Manolo ia ailletun eroi 'ta Periko juxtu-juxtu-juxtun ailletu 'ta geo itxea jon 'ta kriston paliza: hurrengo eunin ez dakit
meikuna jon ez 'te zen gaiñea; gottika 'ta... Txiki arraiyo iñak.
- Izan 'e (...) hasi 'ta geo korrika handikan honea.
- Barrikotia inta. Bai, hormioia hoi in 'ta geo.
- Ordun goizeko ordu bitan izaten zute zuek zea guziya. Bi anaiyaiy ez? Goizeko ordu bitan zeakin...
- 'Ta ustez sasoi gaitza miño, geo ezin karri.
- Gaztiak! Gu orduko edadia baganakaun ingo genuke holako apustua.
Nor Galdos Arbide, Faustino; Galdos Arbide, Juanito; Aranburu Lekuona, Tiburtzio; Mitxelena Aranguren, Santos
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-061
Pasartea 0:52:00 - 0:53:30 (1' 30'')
Laburpena Apustuzaleak ditugu gurutzetarrak; koadrilla hau bai, behintzat. Altzin barrikotea egin eta agudo atera zen apustua.

Apustu kontuak

Transkribapena

- Euskaraz Juanito.
- Bai.
- Zuk ulertzen 'zu ez?
- Bai.
- Eta handikan torri giñan zeakin, Xebaxtianekin, furgonetan 'ta... geo hemen bizikletak zittuzten haik utziyak. Geo behintzat hor Guutzea torri giñan eta:
"Ño, erki torri gattuk honea. Oaiñ Altzira jongo bagiña holako (...) 'ta...", "Patzen bazue 'ro iual ingo yeu e!" 'ta "Ez tuk automobillik hara jongo denikan" 'ta hola hasi giñan 'ta "Bueno, bueno. Nik... ez banaz iyotzen nik patuko 'it zea, milla pezta 'ta joten bagea,
gaiñea zuek gañin zaztela, joten baldin bagea bostehuna pezta zuek mango al tzue?" 'ta "Bai, bai, benga, konforme!" denak, konforme. 'Ta hara jon giñan, bost laun zin haik.
- Bost laun zin bai.
- 'Ta mila 'ta bostehun pezta kobratu 'ta itxea...
- Viva la pepa hi!
- Bi mila pezta bai, bostehuna pezta zen.
- Bai, bai, 'ta...
- Garaia hartako dirua!
- Hoi pentsatzen ai nitzan, hoi noiz zen?
- Miño...
- Urte mordoska 't?
- Hoixe!
- Dirua e?
- Bai, bai, dirua.
- Oain zenbat urte?
- Berrogeita hamar urte.
- Bai.
- Dirua (suelto zebillen hor e?)
- 'Ta gu beira leihotikan, atta 'ta biyek. Ni mutikozko... ni gaztia oaindik.
- Atta ez zen lasai eongo ba, kamioiya han ikusita?
- Hoixen, kezketan. 'Ta hemendikan 'ta hor... attan zeatikan...
habitaziyutikan 'ta hortikan: "Baijua, baijua" 'ta "Miño, miño ez du gauza onikan in behar, ez du gauz onik in ber" 'ta argiya ikusi 'enun 'ta "Hara! Ailletu da!". Hemendik ikusten baizen dena. Geo bueltakun 'e... bai bueltakun no había problema, bajo despacio-despacio.
- Ez, tokatu zen egualdiya xiku-xikua, hegohaizia zola.
- Bai, bestela ez zon joteik, miño arront seko baizon. Geo itxian muturrak bai, miño geo pasa zen.
- Zui importako zizun, bi milla peztakin!
- Kalea ailletu 'ta Goñi zarra han, ni han geldittuta. Enteatu haik! Torri 'ta: "Koño, hi bezelakuik (...)" 'ta bostekua maten 'ta ez dakit zer, aileya... astakiya in nulako.
Bea 're igualtxua baizen. Ordun guk 'e bai sasoiya.
- Bai, bai, gaztetasuna.
- Oain pasia!
- Bai, aspalditxun pasia.
- Bai, berrogeita hamar bai izango 'ia.
- Bai, bai, berrogeita hamar urte izango ttuk.
Nor Galdos Arbide, Faustino; Galdos Arbide, Juanito; Aranburu Lekuona, Tiburtzio; Mitxelena Aranguren, Santos
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-061
Pasartea 0:11:20 - 0:14:30 (3' 10'')
Laburpena Juanitok apustua nondik nora atera zen kontatu digu. Kamioia aitarena zen eta kezkatuta egon zen hura, leihotik begira, semeak zer egiten zuen erne. Hika.

Aeroplanoa zela uste

Transkribapena

- "Oi ze torri da? Aeroplano bat eroi dela hemen!". Aeroplano bat eroi zela.
- Bai, ordun ez baizen. 'Ta aeroplanuk 'e gutxi.
- Gutxi aeroplanuk 'e. Miño bozina 're jo nin fuerte.
- Bai, joder! Ondo apalduk jonak zin bai hok, 'ta hala in ber zuten hara jotekun. Miño paraja harta...
- Biria hartan iyo in ber zin e!
- Estrata batin! Toki askotan kabitzen ez 'ta (buztun) bat gaintikan 'ta...
- Miño ongi prepatua dena (patineko) aitzurra 'ta pikotxa beakin hartuak, zolua betetzeko, kamiona geatzen bazen betetzeko. Jata urratu 'ta itteko.
- A, ongi prepatua?
- Ondo prepatuk hoik. Honek pioyak denak hartu beakin batin 'ta denak anda dios (orrua 'ta marrua gue itxea).
- Bizikleta 'ta (...) guziyakin jon ttun atzin. Aularre 'ta. Miño egualdia zea in baizun, hego haizia, seko-seko baizon 'ta.
- Bai, hala berko, paraja... Malda hua iyotzeko...
- Miño seko-seko zioken, hegua yun.
- Bai, bai.
- 'Ta zuek ze ibiltzen ziñazten astuakin 'o hola han, biria hartatikan?
- Bihorrakin.
- Bihorrakin.
Nor Galdos Arbide, Faustino; Galdos Arbide, Juanito; Aranburu Lekuona, Tiburtzio; Mitxelena Aranguren, Santos
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-061
Pasartea 0:09:00 - 0:10:10 (1' 10'')
Laburpena Altzira ez zen behin ere automobilik igo, eta, Juanito kamioiarekin igo zenean eta hango argiak ikusi zituztenean, uste zuten aeroplano bat erori zela. Estrata txarra zen, baina hegoa zegoenez, lehorra zegoen. Hika.

Juanitok apustua irabazi

Transkribapena

- Altzitikan 'ta honea, biria...
- Estrata zarrak, bire zarrak. Kroska 'ta zea harrikonkorra (...).
- Altziko biria iñikan, hormioizkua, zenbatxo urte? Urte mordoska bauk.
- Hogei bai, 'o gehixio 'ro...
- Hogei 'ta bost?
- Urtiak jon itten ttuk e.
- Hogeita bost bat urte iñikan. Miño lehenoztikan estrata 'ta txarra gaiñea e! Aldapa haundiya baizen 'ta beti urak yeaman itten zun (gozua) 'ta harriya 'ta bueno!
- 'Ta animaliya ibiltzen zen tokiyan gehiyo hondatu ez?
- Bueno, kamiona 're joten zen ordun e, estratan.
- Joten zen?
- Bai.
- Honek iraazi zun apustua 'ta.
- Estrataz-estrata Altzira iyo zen hau kamionakin e.
- Honek jarri zun (resultua).
- Afai bat jokatu launan artin, bost 'o sei afai 'ta, jon baietz 'ta ezetz 'ta gau batian, goizeko ordubitan 'o hartu kamiona 'ta...
- Gabin gaiñea!
- 'Ta martxa Altzira!
- Leno, ondo apalduk zin bai hok! Arratsin (...)
- Hau ohiyin 'ta argiya kusi zunin leiyutikan sartzen harrittuta: "Ze krixto da hemen?".
Izutua, abioiyan bat zelakun, e? Abioiya... aeroplanua...
- Sekulan ez baizen ailletua...
- (...) (Aular) bat eta ...
- (Aular) 'ta Diburtxio.
- Diburtxio zarra.
- Hoken zarra.
- Zuena.
- Xebaxtian 'de bai, Galardi.
- Baita 're, Xebaxtian 'e bai.
- Baziñazten gehiyo.
- Attan kamioiyakin?
- Bai.
- 'Ta attak ba al zekin?
- Atta ez, ni nitzan.
- Miño atta entetu al zen jon ziñala.
- Bai, kusi zun (xirri).
- 'Ta ez al zen hasertu.
- Ez, muturrak hurrengo eunian, muturrak.
- Atzian Diburtxio zarra eta Aularre.
- Lizardi bestia.
- Lizardi 're bai.
- Miño... ez zun ezer (...) nik hartu nittun esniak, nik jon ber bainun geo Donostira 'ta ya pasó.
- Lizardi 'ro... Pottittokin espostua bazen bestia.
Nor Galdos Arbide, Faustino; Galdos Arbide, Juanito; Aranburu Lekuona, Tiburtzio; Mitxelena Aranguren, Santos
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-061
Pasartea 0:06:40 - 0:08:50 (2' 10'')
Laburpena Gaur egun baserri gehienetara pista dago, baina garai batean bide eskasak izaten ziren. Altzitik Gurutzera estrata zegoen, baina malda handikoa. Behin apustua egin zuen Juanitok, eta aitaren kamioiarekin igo zen.

Gaztetan lana eta dantza, biak

Transkribapena

- Baserri haundiya izandu da beti Borrondi? 'O azienda asko 'ro...
- Ez. Beti sei behi 'o (..) hola izaten genittun. Ez, haundiya ez.
- Kozkorra.
- Nehikua.
- Bai, nehikua.
- Laneko nehikua.
- Dena eskukin in ber zen lan dena 'ta bai, nahikua izaten genun.
- 'Ta gehiyena zer zen, beno behiyak zenittun 'ta ardiyak 'ta 're bai? 'O...
- Ez, ez.
- Behiyak.
- Behiyak bakarrik izaten genitun bai.
- Esneko behiya?
- Esneko behiya. Oillo batzuk eta, konejo batzuk eta hola.
- Urtian txerri bat 'o beste hill 'ta hola. Bai.
- 'Ta zea, zu ya baserriyaz erki zenekila torko ziñan. Iakutsi ez zizuten askoik in ber izango.
- Ez, ez, ez.
- Behiy jeisten 'ta bazekin 'ta sean 'e bai 'ta..
- Sean 'e bai.
- Denin ai ber izaten nun.
- Ongi elejittu zun Enrikek. Ya ikasiya hokiyo.
- Hombre! Klaro. Bai, bai.
- 'Ta izautu ze san 'zute? Izautzen ziñaztela zea, gaztetikan?
- Bai, izautu bai.
- Bai, kustez izautu, bai, hoixe baietz, bai. Ordun barriyun eraretxokuak denak herriyan gehinak izautzen giñan. Leno san 'uten bezela, ba (...) Altzibarko billera ez giñen iñoa joten beste 'ta bertakoa, berta. Dena izaten zen.
- Altzibarrea 'o Ergoina. Gaiñekun... Geo zea 're Txikierdira 're bai.
- Oiñez Txikierdira. Bizikletan jon biño nahiyo launakin oiñez jon 'ta hola. Hola izaten zen.
- Berriketan, ez?
- Bai, bai. Bolada 't izandu genun Txikierdin dantzan ibilli 'ta bertan afaltzen genuna. 'Ta patzen genun sei duro 'ta hamar errial. Bai. Afaiya. 'Ta... Kafia hartuta hoi. Zerbait plato jan 'ta geo postria 'ta hola. Hamar errial. 'Ta kuadrilla juntatzen giñan dezentia 'ta beste batzuk
itten genun sei duro 'ta kafeik hartu ez. Kafia hartu gabe.
- Hamar errial aurretzetik.
- Geo... Eon pixka 't. Geo kafia hartzen bagenun, hoa biña pezta kobratzen zuten, zortzi errial. Bi errial aurretzen genittun. (...)
- Biño hoiy ya..
- Hoiy soldaotik torri 'ta geo, e!
- A!
- Biño Maitxokin hasiya ziñan ya?
- Ez.
- Ez.
- Lenoztik. 'Ta ordun 'e bai al zin kuadrillak eta? Kuadrillak 'ta juntatzen ziñazten?
- Neska 'ta mutill ez, e! Beti mutillak eta.
- Mutillak.
- Bai, juntatzen giñan, kuadrilla gaitza juntatzen giñan! Denak eraretxo batekuk.
- 'Ta karrikakuk bakarra 'ro...
- Ez, ez. Bordazpiko Joxe, ez dakit izautuko zenun zuk... Bordazpiko... Ergoinguk eta Iturriozkuk eta denak juntatu ordun.
- Denak.
Nor Irastortza Gaztelumendi, Maitxo; Lekuona Artsuaga, Enrike
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-057
Pasartea 0:27:10 - 0:30:30 (3' 20'')
Laburpena Borrondin behiak zituzten, esnetarako behiak. Maitxo baserrian ikasita etorri zen. Elkar ezagutzen zuten. Lehen denek ezagutzen zuten elkar. Bileretara nora joaten ziren: Altzibar, Ergoien eta Txikierdira. Mutilak eta neskak aparte, koadrillan. Auzo askotakoak elkartzen ziren.

Gaztetasuna

Transkribapena

- Jo, dembu haik. Biño ze kontentu giñan ordun! Egiya, e!
- Ui pentsa, dantza batek itten zun ilusiyua! Oain, berriz, hamar jarrita 're...
- Hombre! Pazko bigarrenin jon Txikierdira eta Txikierdin "ui, berandu dugu, guazen!" Epentzaiño torri eta beste pieza bat gustatzen ziguna. Berriz buelta man 'ta korrika...! Era una pasada e, nola ibiltzen giñan.
- Ordun Txikierdira 're joten ziñan?
- Hombre, Pazko bigarrenin han jotzen zuten astian eta Txikierdira. Bai, Txikierdi? Bueno!
- Astian jotzen zuten?
- Astelenakin. Pazko bigarrenan astelenakin. Eta geo bestia jotzen zuten astian, esto... San Ixidro egunian. Arrosiyua hemen zean...
- Bai, Monaundin. Eta geo bera jeitsi eta dantza. Biño nik ordun pelukeiyan lana itten baldin banun, San Ixidron ez nun posible izaten 'ta saten niyoten: "¿Oye, no me vais a dejar? Que hoy son las fiestas de Txikierdi?" 'Ta "Pues vete un poco antes".
Eta joten nitzan 'ta bueno, ordun ez zigun importa izaten, bizikleta hartu benga!
- Bizikletan?
- Bai.
- Bai, e?
- Bai. Bizikletan jota bota ziten zean... Errentira pelukeira joten nitzan bizikletan eta Arrauku hortan Urbietan taillera bado hor, eta Ugaldetxotikan kruzia, klaro! Oaiñ rotonda do biño.
Eta han, beitu 're ez nun ingo seguraski, ez dakit, nik pentsatzen dut... Bueno, ez dakit ze pasatu zen. Behintzat moto batek jo 'ta bota 'ta allá que voy! Eta in ziten markak hemen zean 'ta... Bai! 'Ta bueno, pasa zen hura 're. Horrengatikan ba, eske garaiy haik!
Eta oan goatzen naz eta esaten dut: "Jo, nola ibiltzen giñan 'ta zeiñen ondo pasatzen zen gauzakin!" Diferente zen! Ordun ez zigun hala iruitzen, e? Porke ni askotan jolin,pues ne launai beranduxio tortzen uzten baziyoten, jolin, nei uzten ez 'ta izaten 'ttuzu errabiya hoik,
biñon ez zenun hartzen... Nik ez nun behiñ 'e pentsatu uaiñ itten duten gaztiak bezela "eske nei hau itten baldin banaute, pes igual jon ingo naz". 'O bildurra hoi dutenak gurasuk jungo din nombattea 'ro hola. Guk ez genun pentsatzen jotia iñoa! Sate 'izut, eun batzuk pasatzea
nombattea jonta, eziñ etsi etxea tortzen ziñan! Joeko... Keba!
- Karo, diferentia.
- Oso diferentia zen. 'Ta oso ondo, e!
Nor Aduriz Lopetegi, Mañoli
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-054
Pasartea 0:23:40 - 0:26:10 (2' 30'')
Laburpena Oso kontent ibiltzen ziren gazte denboran: Txikierdiko bilera, Monondi... bizikletan ibiltzen ziren.