Ospakizunak eta beste

Gabonak, Aste Santua, Prozesioak. Ordenak, doktrina, karmelitak, garizuma, Pazkoa, Domusantu, animen eguna, erramu eguna, bezperak, bijilia, barauak, bulak, letaniak, hilarriak, bedeinkapenak, kanposantua, peregrinazioak

Transkribapena

Nor Pagadizabal Artola, Frantxiska
Lehentasuna 3
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-086
Pasartea 0:17:00 - 0:19:55 (2' 55'')
Laburpena Koplari nor ibiltzen zen. Mairu-baratzeak ezagutzen zituzten, baina ez dauka gogoan etxean ezer berezirik aipatu izan zutenik haien gainean.

Corpusa eta kalbarioak

Transkribapena

- Aste Santua 'ta. Korpus eguna...
- Korpus eunin ze itten zen?
- Oan pasa da. Lengo igandin 'o aurrekun zen.
- Eta zerbait bereziya itten da? 'O...
- Prozesiyo ederra itten zen. Bueno kalian! Xabaleko hortan jartzen zuten aldare bat oso politta, oso politta! Dotore jartzen zuten. 'Ta gero hor dago zean, liburu batin oain
ayuntamentuk partittu 'ttun liburu batin prozesiyo... Biño ordutikakua... Jesus! Hoi muestra ttiki bat besteik ez da. Atetzen zittuzten iya, iya belarrak ekartzen zittuzten. Elizan barrenin botzen zuten. Eta gero prozesiyuak jon ber zun zea guztiyan, iya.
Zamak kartzen zittuzten iya, belarra. Bakizu zer den iya?
- Bai, bai. Ni gotzen naz, e? Iya gotzen naz ni.
- Eta hoi botzen zuten eta gero gaintikan kale bakotxeko zeak familiyak, maindirik, hola. Maindire zabalak hor zea... Jaunak pasa ber zun tokiyan. Bajo palio, apaiza bere zeakin, kustodiakin eta prozesiyo politta izaten zen. Biño, pixkan pixkan attu. Geo kotxia zela 'ta
bat zela 'ta ez zela 'ta, pixkan, pixkan attutzen jon da. Oain azkeneko elizan gaiñin barrena itten dute. Biño len oso politta izaten zen. Eta ilusiyo gaitza gaiña denak e! Eta orduko 're bai, arropa berriyak eta zeiñ biño zeiñ dotorio 'ta... Biño...
- Ordun prozesiyua itten zen Korpusin? Aste Santun ez zen itten prozesiyoik?
- Bai! Hombre! Erramo eguna batez 'e! Kalbaiyuk zea, kalin.
- Kalbaiyua... Hoi ze itten zun Urkabea iyo?
- Ez, ez, ez, ez. Kalian, kalian.
- Kalin?
- Jartzen zittuzten gurutziak, egurrak, gurutzik eta estaziyoz estaziyo por toda la calle se hacía. ¿Los calbario? Jesus! Amakin batek bai "bai, nik galtzerdiyak hautsi nittiñen behiñik piñ belauneko jarrita 'ta" mar-mar errak bai.
Nor Sagardia Olano, Maitxo
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-032
Pasartea 0:20:10 - 0:22:30 (2' 20'')
Laburpena Corpus egunean prozesio ederra egiten zen Oiartzunen. Kaleak maindire txuria eta ihiarekin estaltzen ziren. Kalbarioak ere egiten ziren.

Aste Santua

Transkribapena

Nor Zubialde Olaskoaga, Kaxilda
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-013
Pasartea 0:41:10 - 0:44:15 (3' 05'')
Laburpena

Aste Santuan sermoi ederrak izaten ziren, eta ilunabarrean izaten ziren mezak. Kaxildaren edadeko jende askok bereziki bizitzen du kristautasuna; hainbeste gertakari iluni aurre egiteko laguntza aurkitu dute beren sinismenean.

Apaiza pasatu arte, belauniko

Transkribapena

-Errespetu ikarriya ez?
-Bai, bai, bai haundiya.
'Ta geo beste bat bazen berriz Gaizuman, leno san dutena txartelakin. Gauza ez zinak, minez zaudenak 'ta tortzen zin jaunakin itxea, baserrira. Eta tortzen zin birez bire.
'Ta jenelin euna argittu biño lenoztik iul. Eta xakrixtaba hamar bat metro apaiza biño aurreo. Apaiza bea jaunakin e! Apaiza atzexio 'ta sakristaua aurrexio. 'Ta harek klin-klin jotzen zun.
Iual joko zun kompaziyo batea Uxiarren, zea Goikoitxe ailleka 'ro dijuztela 'o Zabale aldea baldin bazijuzten.
'Ta gu haik sumatzin, dau bizikleta bazterrea 'ta taka belaunka. Haik pasa arte. 'Ta zuk ba al dakizu, zu jartzen baziñan Zokoloko zuiyan trin aittuta haik Uxiartik torri arte ze dembo pasa ber zenun? 'Ta ebiya ai baldin bazun 'e iul!
Jo... Hoi gauzka e! Belaunka jarri ber...
-'Ta... jauna, jauna hola zulik?
-Jauna zutik holaxe, zea batekin tapatua maindire bezelako, bai serbilta batin bezela 'ta tak eamaten zuk harrek.
-Oiñez...
-Oiñez! Eta faola argiya 'ta zintzarriyakin sakristaua. Biño sakristaua 're be brusa zuiya elizan ibiltzen den bezelakukin e! Bai, bai hantxe betik goitti!
-Miñez zolako 'ta izin zulako...
-Bai. Ezin jun zulako. Itxea joten zin.
-'Ta hoi ze beak eskatu gabe? Zea etxekuk eskatu gabe?
-Hoi ez dakit itxekuk eskatzen zuten 'o nola zen. Hoi ez dait. Kompaziyo batea Ergoin aldea iual 'zango zun aste bat,beste aste bat iual... Segun! Holaxe ibiltzen zin.
-Hantxe belaunka...
Nor Lardi Landa, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-003
Pasartea 0:26:30 - 0:28:25 (1' 55'')
Laburpena Garizuma: norbait gaixorik bazegoen, apaiza bera joaten zen etxeraino. Sakristaua aurretik joaten zen, zintzarriarekin. Bidean gurutzatuz gero, hauek pasatu arte, belauniko egon behar zen zain.

Garizumako txartel gorria

Transkribapena

-'Ta geo beste bat 'zaten zen zeak 'e, Gaizuman Pazkua in berra. Txartelak 'zaten zin. 'Ta norbeak jon ber 'zaten zun familikuk. Familitik bat jon ber zun. 'Ta maten ziuten honako paperan puska bezelako kartoi txar batzuk.
'Ta azkeneko euna izaten zen pazko eunin. Hoi Gaizuman in ber zenun e! Eta hua in ber zenun eaman, beak maten zizuten, person bakotxeko bat 'ta geo in ber zenun komulgatzea joten ziñanin sakristauak eamaten zun bandeja bat 'ta han entretu.
-'Ta ez bazenun aurten itten. Hurrengo urtian gorriya. Nola juadoriri itten yote tarjeta gorriya? Tipo berin.
-'Ta ze itten zen ba txartela hua konseitzeko dirua man 'ro hola 'o ze?
-Ez, ez! Osea obligatu bezela, komulgatu 'ta hua botzia! Zea... urtian behin!
-A karo... 'Ta hua ez bazenun seiñal ke ez ziñala jon!
-Hoi... bai ba!
-Komulgatzea... 'Ta hurrengo urtian tarjeta?
-Tarjeta roja.
-Tarjeta roja.
-'Ta garai hartan apaizari 'ta beldur geiyo alkatiri 'ta biño, ez?
Nor Lardi Landa, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-003
Pasartea 0:24:29 - 0:25:45 (1' 16'')
Laburpena Garizuma. Txartelak. Jaunartzera joaten ez zenari txartel gorria ematen zioten.

Urkabera prozesioa eta San Juan sua

Transkribapena

-'Ta zeara... Urkabea guruzbirik 'ta izautu al zu zuk?
-Bai.
- Hoi ze itten dute prozesiyukin batea 'o hoi re Aste santun?
-Hoi 're prozesiyua 'zaten zen. Ez dait Aste Santun 'zaten zen 'o... Kalbaiyuk, hoi kalbaiyuk 'te izena. Ate 'ta hantxe belaunka 'ta...
-'Ta gurutze bakoitxin parada?
-Parada. 'Ta han belaunka 'ta errezua. 'Ta segi bestea, 'ta segi 'tadenak betik goitti!
-'Ta geo goiyan?
-Goiyan 'e zerbaitte izaten zen. Ez naz oan ezerrekin akortzen ze 'zaten zen.
-Urkabeko erromeiya, len itten zena Xanisteantan hoi aspaldikua al da?
-Ez. Hoi uan dela ez da urte asko hasi zila.
-Zu ez za gotzen han erromeiyik eta?
-Len leno enaz akortzen ni.
-'Ta beste numbaitte erromeiyik?
-Erromeiya hemen bestia zean itten da, Xan Ixidron ez al da itten zean...
-Munaundin.
-Munaundin.
-Biño hoi ez da urte asko...
-Gaiñekun ez naz...
-Billeratatik aparte ez zen hola mendiyan erromeiyik 'ta itten?
-Ez. Erromeiyak hemen itten zinak pues Erniyon 'ta hola... Hoik bai. Biño gaiñekun...
-Hemen bertan ez.
-Ez.
-'Ta San Juan suatan zerbaitt bereixiyik itte 'al zen atta?
-San Juan suak 'e bai. Zeiñek biño su haundiyuo iñ ordun 'e. Lar zar guziyak billu bazter guzitatik eta...
-Bai! Ze ordun traste asko ez zin erreko, ez?
-Bai zea! Trastia erreko zen... Erki! Hara erretzeko karritakuk, bai eaman bakarren batek. Bueno...
Nor Lardi Landa, Joxe Luix
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-003
Pasartea 0:22:54 - 0:24:29 (1' 35'')
Laburpena Urkabeko gurutz bidea: 'galbaiyuk'. Urkabeko erromeria hasirik ez da urte asko. Erromeriak non. Ez du gogoratzen erromeriarik. Inguruko herrietan bai, baina hemen ez. San Juan sua.

Erramu eguna

Transkribapena

-Ze, ze...
-'Ta matraka saten zeniyoten?
-'Ta geo 'zaten zen beste bat Erramu eunin, erramua eaman ber 'zaten zen. Bedeinkatzea.
'Ta zenek biño zenek eaman zama haundiyuo! 'Ta goiko muturrin gurutzia iña, erramuzkua e! Erramourua 'ta erramukin, hola gurutzia iña. 'Ta zeiñek biño zeiñek haundiyuo 'ta meza 'ta iual 'zaten zen orduetekua, luzia... Bedeinkaziyua denai jota 'ta...
Tente! Euki ber, haik balantzak ezin kontuik meza osuan. Kauen la ospa... 'Ta alkarrei lapurriya iñez zea erramourua. Erramourua kauen... San Pedro...
-Zertako lapurriyan?
-Ui! Zea... Erramouruak in ez zunak, igual batek gutxi 'ta asko zun harrei kendu.
-'Ta geo alper alperrik! Geo muttur bat bakarra jartzen zen?
-Bai. Nahikua 'zaten zen biño erokiyak! Humbesteiñoko zamak! Eziñ eamanik! Pf...
-'Ta halare hara 're barauik jon berko zen ba?
Nor Lardi Landa, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-003
Pasartea 0:21:45 - 0:22:54 (1' 09'')
Laburpena Erramu eguna: zeinek zama handiena eraman.