1936-1939: Gerra zibila

Egoera politikoa. Gerra. Batailoiak. Frentea. Milizianoak eta gudariak. Gerra sasoiko kantak. Bonbardaketak. Herritik ihesa. Refugioak.

gerra hasiera

Transkribapena

Nor Joxepa Etxeberria Olaziregi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-087
Pasartea 0:14:20 - 0:16:08 (1' 48'')
Laburpena Gerra hasiera kontatzen du. Beren etxean sartu ziren gurasoak han gelditu ziren baina umeak beste baserri batera eraman zituzten. Elkarri tiroka aritzen ziren.

apaiz batek bestea hil

Transkribapena

Nor Joxepa Etxeberria Olaziregi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-087
Pasartea 0:12:02 - 0:12:26 (0' 24'')
Laburpena Apaiz batek beste hilarazi omen zuen. Hil zutenak eskatu omen zuen bera hiltzean painulu bat bere odoletan busti eta beste apaiz jakin bati entregatzeko. Ez omen zuen gehiago osasunik izan apaiz hark.

fusilatuei hiletarik ezin

Transkribapena

Nor Joxepa Etxeberria Olaziregi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-087
Pasartea 0:09:46 - 0:12:02 (2' 16'')
Laburpena Ez zieten uzten fusilatutakoei hiletarik egiten. Urte asko beranduago egin zieten hileta fusilatutakoei alkaterari baimena eskatuta.

gerrako kontuak

Transkribapena

Nor Joxepa Etxeberria Olaziregi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-087
Pasartea 0:08:07 - 0:09:46 (1' 39'')
Laburpena Errenterian San Markos atzean aita bati nola bi seme fusilatu zizkioten kontatzen du erotu egin omen zen. Bertsoak jarri zituen. Motiborik gabe hiltzen zen jendea gerran. Gauza izugarriak egin ziren. Oiartzunen 22 lagun hil zituzten, Endarlatsara eramaten zituzten fusilatzera.

gerra garaia

Transkribapena

Nor Arruabarrena Ansa, Maitxo
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-097
Pasartea 1:03:33 - 1:04:46 (1' 13'')
Laburpena Aitak igandeeetako desfilera joan behar izaten zuen Madalensorora, baina lana zela eta lortu zuen ez joateko baimena. Ez zuen familiako inork gerrara joan beharrik izan.

Gerran egindako umiliazioak.

Transkribapena

Nor Arruabarrena Ansa, Maitxo
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-097
Pasartea 1:02:01 - 1:03:34 (1' 33'')
Laburpena Erretxikiko neskei ilea moztu zieten eta bandera Espainiarra buruan jarrita plazara eraman zituzten denen aurrera. Orduan ixilik egon beharra zegoen.

Gerran eramanak

Transkribapena

Nor Harregi Agirrezabala, Xabier
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-080
Pasartea 0:37:00 - 0:38:50 (1' 50'')
Laburpena Aita Bordelen zen kartzelan. San Cristobalen zegoela ez zuten komunikaziorik. Oiartzuar asko eraman zituzten. Batzuk hil egin zituzten. Gaur egun, biktima batzuk errekonozituta daude, baina beste batzuk, ez.