1936-1939: Gerra zibila

Egoera politikoa. Gerra. Batailoiak. Frentea. Milizianoak eta gudariak. Gerra sasoiko kantak. Bonbardaketak. Herritik ihesa. Refugioak.

gerra garaia

Transkribapena

Nor Arruabarrena Ansa, Maitxo
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-097
Pasartea 1:03:33 - 1:04:46 (1' 13'')
Laburpena Aitak igandeeetako desfilera joan behar izaten zuen Madalensorora, baina lana zela eta lortu zuen ez joateko baimena. Ez zuen familiako inork gerrara joan beharrik izan.

Gerran egindako umiliazioak.

Transkribapena

Nor Arruabarrena Ansa, Maitxo
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-097
Pasartea 1:02:01 - 1:03:34 (1' 33'')
Laburpena Erretxikiko neskei ilea moztu zieten eta bandera Espainiarra buruan jarrita plazara eraman zituzten denen aurrera. Orduan ixilik egon beharra zegoen.

Gerran eramanak

Transkribapena

Nor Harregi Agirrezabala, Xabier
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-080
Pasartea 0:37:00 - 0:38:50 (1' 50'')
Laburpena Aita Bordelen zen kartzelan. San Cristobalen zegoela ez zuten komunikaziorik. Oiartzuar asko eraman zituzten. Batzuk hil egin zituzten. Gaur egun, biktima batzuk errekonozituta daude, baina beste batzuk, ez.

Soldaduak ere goseak

Transkribapena

Nor Almandoz Huitzi, Gregori; Irastortza Mitxelena, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-078
Pasartea 0:33:10 - 0:35:40 (2' 30'')
Laburpena Bestela ere soldaduska tokatzen zitzaien. Boluntario joatea hobe zela esan zieten eta halaxe joan ziren bost oiartzuar. Orain bera bakarrik bizi da. Soldaduek ere gosea pasatzen zuten. Jan berorik jan gabe egunetan ibiltzen ziren. Mendiz mendi ibiltzen ziren. Gauez tiroteoak. Ez dio inori desiratzen gerran ibiltzea.

Frentean zauritua

Transkribapena

Nor Almandoz Huitzi, Gregori; Irastortza Mitxelena, Joxe Luix
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-078
Pasartea 0:29:15 - 0:32:40 (3' 25'')
Laburpena Gerrara 'boluntario' joan behar izan zuen Joxe Luixek, beste bost oiartzuarrekin batera. Frentean ibiltzea tokatu zitzaien. Kontraeraso bat izan zuten eta kopatuak egon ziren. Orduan zauritu zen Joxe Luix eta hospital militarretan egon behar izan zuen. 'Mutilado de gerra' da. "Oain kusita gotzen tzit, gu re hola ibili giñun ba".

Fusilamenduak

Transkribapena

Nor Pikabea Artola, Arroxa
Lehentasuna 2
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-052
Pasartea 0:31:31 - 0:33:30 (1' 59'')
Laburpena

Karrikako fusilamendutik eskapo egin zuen bat baserri batera iritsi zen, baina hangoek soldaduei abisatu zieten eta harrapatu egin zuten. Beste bat, kartzelatik atera orduko Berako harrobira eraman eta bertan fusilatu zuten. Gerra horrelakoa da; hiltzeak inportantzia galtzen du. Hika.

Umiliazioak

Transkribapena

- Horren izebak eta. Eguardiyan ekarri ayuntamentura jendi gehiyena zen demboran eta illia dena moztu, hemen hola utzi mordoxka bat, hemen lazua iñ, zea bandera espaiñolakin, zinta espaiñolakin, eta eguardiyan jendeik gehiyen gehiyena zen demboran zea itxea biali hortikan.
Ayuntamentun ben akziyua in 'ta...
Nor Sagardia Olano, Maitxo
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-032
Pasartea 0:58:04 - 0:58:37 (0' 33'')
Laburpena

Gerra: zenbat heriotza eta zenbat gorroto, eta ezin ezer egin. Umilliazioak.

Transkribapena

Nor Sagardia Olano, Maitxo
Lehentasuna 3
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-032
Pasartea 0:41:30 - 0:43:45 (2' 15'')
Laburpena Zeintarrak ziren afusilatu zituztenak. Bere osaba atera zuten patiora, baina ez zuten hil. Gerraren gaineko galderak egin dizkiot, beste elkarrizketatu baten datuak konfirmatu nahian, eta datu ezberdinak eman dizkit. Kontrastatu egin behar ditut.