Basoa

Gaztainak, basoak, ira, ota, intxaurrak, urrak, esparrua, larrea

perretxikoak

Transkribapena

Nor Joxepa Etxeberria Olaziregi
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-087
Pasartea 0:36:18 - 0:38:25 (2' 07'')
Laburpena Zein peretxiko biltzen zituzten aipatzen du, gibelurdina, onddo zuria, onddo beltza,onddo gorriya, gibelurdina, xixa. Gainontzeko perretxikorik ez du biltzen ez da fidatzen. Ongi ezagutu behar da perretxikoa. Kamamiloa ere biltzen zuten

Egurra ere razionatua

Transkribapena

Nor Aduriz Urdanpilleta, Tiburtxi; Unsain Aizpurua, Dolorex
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-103
Pasartea 0:19:22 - 0:20:59 (1' 37'')
Laburpena Egurra ere razionatua izaten zen. Anatxuritik Larrazabal aldera joaten ziren Dolorexen gurasoak egur bila. Errenteriako lurretako egur puska txarrenak ematen zizkien Errenteriako guardak.

Lehen egur gutxiago zegoen

Transkribapena

-Eurrik ez genula billatuko. "Iñun eurrik ez zute billatuko zuek". 'Ta beitu oaiñ, oain eurra sobran!
- Bai, bai. 'Ta hoiy, hoiy, Peñaiño zertik jon ber izaten zenuten zuek? Hemen bertan ez zelako?
- Hemen ez zen eurrik eta!
- Ez zen, e?
- Keba! Hemen piñui bat bazen
'ta piñu hoi karrikako gaztiak guk eukitzen genun dena beko adarrak denak moztuk 'ta denak kimatuk eukitzen genittun. (Gatzarretik) aurrea tunel bat bada hor, ez dakit ailletu zen zuena... Ehun bat metroko tunela, garai bateko zea, trenbiria Artikuzkua...
- Bai. (...)
- Tunela. Tunel hortatik aurrea kriston piñuteiya zen. Biño tartian piñoi erra baldin bazon, joder hiru 'ro lau bat laun joten giñan harren billa! Ez zen egurrik hemen, e!
- Ez zen.
- Eurra...
- 'Ta zer zen, dena zelaiya zelako? Dena belasua zelako?
- Dena iatze lekuak!
- A!
- Iatze lekua 'ta malkar zarren batian ote zarren batzuk 'o besteik ez.
Gaiñekun garbi eoten zin mendiyak ordun, e!
- Bai.
- Garbi garbi mendiyak! Bai.
Zertik denak, mendi guziyak segaz pasatzen zin 'ta! Iatzia 'ta falta! Piñoiyan bat 'ta Zaldindik gora Pagoteiy hoik... (...) zabalian 'e su eurra man 'zandu zuten zeak ayuntamentuak 'ta hoita hoixe aldena itten zian, e!
- Hoik aldenak. Eta zea 'ta, e... Hor Goros... Beno... Bai.
- Goosketa?
- Bai Goosketa 'ta aldi hoiy denak ze gelditzen dia, urrutiyo zuentzako?
- Guetzako urrutiyo itten zin.
- Urrutiyo gelditzen 'ia?
- Bai, urrutiyo Goosketa 'ta.
- Ze hor eurra izango zen!
- Gu honea ya zeatu... Biria honea eukitzen genun.
- Karo.
- Hemengo attona batek, Oiantzabalgo attonak, hauek ez e! Emitatar hoik ez e, lengo attonak batian hala san zian: "Joxe, aurten noa jon ber deu eurra hartzea?" "Ba, netzako Penai hobekiyo da!" 'ta beti honea kostumbratuk gaude 'ta eokiyo...
Behiñ (Fulleiko) gaiñ honta ailletu ezkio, zihar, zihar, zihar joten zean Añakin barrena... Bueno, be repetxuk bazittun geo han 'e, biño...
- Bai, biño...
- Ba al dakizu non den Eraiñ?
- Bai.
- Pues Eraiñ... "Biyek ez dia izen earrak hoik, e!
Ni Eraiñea aurten 'ta zu Penai, izenak txarrak dia hoik! Biyek 'e biño aurten proba in ber det!". Attonak beti... Attona horkua nekin arron ongi izaten zen! Lengo attona, Napar ttikiya 'ro saten ziyoten. "'Ta ni aurten Eraiñea!
Ez dia izenak errak biyek 'e, biño..." 'Ta geo igual hara jonta 're Eraiñ kamiyoa atetzen 'e...
Nor Zabaleta Labandibar, Joxe
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-075
Pasartea 0:25:25 - 0:28:30 (3' 05'')
Laburpena Lehen orain baino egur gutxiago zegoen. Orduan, mendiak garbi-garbi egoten ziren. Iratzelekuak ziren gehienak. Beraiei Penadegi aldea gelditzen zitzaien gertuena. Oiantzabalgo lehengo aitonak, "nafar ttikiak", esan ziona. Sueurra.

Egurketan

Transkribapena

Beinberriko zolotikan geo Zaldingo ixkiña atetzen zin, bi jorraatan hara ate 'ta geo ya hor behera bai, erki tortzen zin, biño! 'Ta holaxe ibiltzen giñan. Mendi zar hauetan.
- 'Ta eurra, berriz, nola izaten zen? Zuen terrenutan zenuten eurra? 'O herri lurrak...
- Ez, herriyak partitzen zun zea, etxe bakotxeako bost duro patu ber 'zaten genun.
- A.
- Bost... Osea, bost duro uste 'ut zela. Bai, bost duro izango zen.
Bost duro patu ber 'zaten zen. 'Ta guk itten genun askotan, behiñ mendira jon ezkio, bestela hiru arbol berrian, bi itxen izenian hartu itten genun askotan. 'O Matxinekuk ez zutela jon ber, haik ez zutela egurran berrik,
'o bestik (...) binak igual hartu, 'ta geo hortxe ibiltzen giñan eur txikitzen Penaiko... Zentrala ba al dakizu non don Penain?
- Bai.
- Zentralian jai goizian eaman, burniziya batzuk, anaiy batek, bestik tunkazerrak, bestik aixkorak, 'ta attakin bi anaiy, behintzat, han joten giñan jenealin 'ta zentralian sartzen genittun erremintak, beno, hango lanak ittian 'ta geo hurren jun arte zentralin eoten zin erremintak.
Zentralian 'ta...
- Harta gutxinin ez karri 'ta eaman itteko.
- Bai, bestela ba al dakizu eman 'ta karri 'ta... Ze karga burniziyak béak 'e! Joe, 'ta borra 'ta!
- Geo eurra karri handikan nola itten zenuten?
- Behiyakin.
- Behiyakin.
- Behiyakin. Ni goizian joten nitzan, bueno, haik lanea joten baizin, anai zarrena 'ta atta Donostira, 'ta ni hortxe joten nitzan geo behiyan gurdiyan gaiñin jarri 'ta xixtoka behiyak biria erki zakiten!
- 'Ta gurdi biria zen Penaiño e?
- Bai.
- Bai, e?
- Epeleko... Añakiko zea hoitatik Epeleko azpiyan barrena, Gaztaiñomotxin zihar, zihar, zihar Gaztaiñomotxin gaztaindi hortan barrena zihar zihar geo han bera Penai Zar etxe haundiya harren ondoa bajatzen giñan 'ta handik zentralea 'ta. Hor ibiltzen giñan eurketan paraje errak.
Gue amonak beti hala saten ziun. Amona xarra, gue aman ama, amona, ordun torri giñan hua hemen bakarrik geldittu zenin amona handikan 'ta harrek hala saten zun: "Zuek uandikan gorriyak ikusi ber 'ttuzute!
Eurrikan oan hemen ez duk billatzen iñun 'e 'ta zuen... " Aleiya guen edadia zea...
Nor Zabaleta Labandibar, Joxe
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-075
Pasartea 0:22:55 - 0:25:25 (2' 30'')
Laburpena Udalak banatzen zuen egurra. Ordaindu egiten zen. Egurra behiekin ekartzen zuten. Gurdi gainean xixtuka. Toki izenak. "Hor ibiltzen ginan eurketan". Burniziya, trunkazerrak, aixkorak...

Baserriko lanabesak, bazka eta iratzea

Transkribapena

Nor Retegi Elizegi, Inaxi; Saizar Lopetegi, Lorentxa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-073
Pasartea 0:07:50 - 0:10:40 (2' 50'')
Laburpena Lanabesen izenak herritik herrira aldatzen dira: atxarraztalua Oiartzunen, gozpala Lezon. Sardea, kakua, gozpikua... Lehen pentsoa etxean egiten zen: erremolatxa, pagotxa... Araneko iratzelekuak: Paularren eta Pikoketan.

Iratzetan

Transkribapena

Nor Oiartzabal Etxeberria, Inaxi; Iñarra Lizaratzu, Manuel
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-064
Pasartea 0:01:45 - 0:03:30 (1' 45'')
Laburpena Behien azpitarako iratzea ekarri behar izaten zen. Lan handia zuen. Egun guztia hartan aritu eta gero ere eguneko betiko lanak egin behar izaten ziren. Iratze-lekuak non zituzten. Toponomia: Unzasku, Listorreta, Urdau (urdaburu), Malbazar... Segan aritzea emakumeentzat gogorra zen.