Sastreak, jostunak

Lisatzaileak, e.a.

Orduko modak

Transkribapena

Nor Retegi Elizegi, Inaxi; Saizar Lopetegi, Lorentxa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-073
Pasartea 0:22:00 - 0:24:30 (2' 30'')
Laburpena Garai hartako soinekoak nolakoak ziren. Kolore ilunak erabiltzen ziren eta loratuak ere asko. Beren amak beltzez janzten ziren, nahiz eta alargunak izan ez. Amonek buruan zapia jartzen zutela ere gogoratzen dira. Beraiek ere jartzen zuten, baserrian lanean aritzeko. Ixurria.

Arropak

Transkribapena

Nor Retegi Elizegi, Inaxi; Saizar Lopetegi, Lorentxa
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-073
Pasartea 0:20:10 - 0:22:00 (1' 50'')
Laburpena Inaxik Errenterian ikasi zuen 'kortea'. Etxerako asko josten zen. Beren garaian soineko asko egiten ziren: zetazkoak eta. Jertseak ere bai, eskuetan. Igandeetako arropa ez zen astean janzten.

Oihal motak

Transkribapena

- Denetik iongo zen, biño gehiyena hola ze ibiltzen zen?
- Ba... Zea, este... Hola batatan 'ta soiñ korrientetan 'ta pitxi. Bitxi. Bai. Eta ez dakit hoi guen aman 'ta garaiyin, biño gue garaiyin bai. Eta... Zea, seda. Seda 're bai. Eta perkala, batista... eta nik ez dakiten gehiyo 're izango zin. 'Ta lenotikan, berriz, bakizu, hariya 'ta
hoi izaten zen, harizkua 'ta. Biño ya gue izeba 'ta ama 'ta... Bai, geo ya izeban 'ta garaiyin 'ta 're popelina 'ta hoi ya sartzen 'ta hasi zen... Eta geo ya ondorexio mezkla 'ta hoi. Biñon bai. Pana 're bai. Pana 're ibiltzen zen, haumbeste ez, biñon... Terziopeloki 'e bai eta lanillakin
're bai 'ta... Bai. Eta geo baita 're ibiltzen zen... Ordun jostekingatik ai ga, biñon baita 're jertse, galtzerdi... Galtzerdiya, behintzat, pilla bat itten zen, illeizko galtzerdiya. Eta jertsik 'e bai. Jertsia 're, lana,.. Tela gaiña lana manejatutzen zen urti haitan.
- 'Ta geo gantxillukin 'ta... Karo, kuelluk... Oain puntillak eta saldu itten dia, biño ordun asko iñ ingo zin?
- Bai, bai, bai, bai. Ni neonek gantxillua enaz iña, biño bordatua bai. Bordatu asko.
Eskolan ikasi genun eta bordatu bai. Nik arreuko in nittun maindire 'ta toaillak eta gehiyenak neonek bordatu nittun, 'ta eskuz. Makina oan ne gizona denak zea iñ tzin, este... Oparittu zin, oandik soltero giñala. Eta banun aukera Errenteiyan nahi baldin banun makinaz bordatzen
ikasteko, makina (...) eta makiñan itxiak beak ematen zittun bordatzeko klasik debalde. Biñon ez nitzan jon ni. Eta len san zattutena, toailla, maindire 'ta hoi dena harreoko in nittunak neonek bordatu nittun.
Nor Enbil Urdanpilleta, Maria Jesus
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-034
Pasartea 0:52:10 - 0:54:50 (2' 40'')
Laburpena Oihal ohikoenak: garai batean, harizkoa. Gerora, vichy-a, zeta, perkala, batista... Gerora: popelina, pana, tertziopeloa, mezkla... Artilearekin ere lan asko egiten zen: jertse eta galtzerdiak. Gantxilloa egiten eta bordatzen eskolan erakusten zuten.

Josten eta zirikan

Transkribapena

- 'Ta josten ikasi 're bai, biño kontu pilla erra 're ibilliko zenuten?
- Jesus! Jugada errak bat bestiri. Bueno! Bai orduko, orduko urtetan 'e aurrea 'ta... Bai, itten genizkian zirikaldi batzuk. Itten genizkan alkarri, bai. Bai, biño bueltan entzun 'e bai erra! Silla bajuk nahi izaten genittun josten aitzeko...
- Zer zen belaunan gaiñin aitzetik?
- Bai. Eta zea, Joxepak mozten zigun arropak, genealin izaten zun Joxepak enkarguz. Beak hartzen zittun lanak eta geo guk harrei lana iñez ikasten genun josten.
Itxekua baldin bagenun zerbatte 're bai, biñon generalin beria. Eta silla bajuk nahi izaten genittun 'ta batzuk bajuok zin 'ta bestik altuo. Biño Joxepa beak zun bajo bajua. Eta beti Joxepa noiz Donostira erosketak ittea, metroka kartzen zittun telak eta, eta geo klaro,
orduko rebajak eta hasiyak zin, eta hoi asko aprobetxatzen zun eta guri 're abisatzen zigun zerbatte in ber baldin bagenun, bai, erosi ber baldin bagenun, ze garaitan eongo zen 'ta beakin jon 'ta itteko 'ta... 'Ta behintzat Joxepa bea askotan joten zen.
Eta holoko arrasalde bat tokatu zen, Joxepa jon ber zun.. Jon zen arrasaldia 'ta, beti neskatako batek harren silla hura desio izaten zun eta bazekiyen harrek goizuo tortzen 'e, baldin bazekiyen Joxepa noiz Donostira jongo zen silla hartan jartzeko.
Eta goiz batin hor hautsi zaiyo Joxepai silla hori eta Antonenea jon 'ta erosi du berriya, eta nik... Hautsiya hautsi 'ta beri hala utziya zakan Joxepak, biñon nik ze in nun, berriz montatu eta han utzi dut ixkiñ batin silla hoi. 'Ta neska hoi sartu zen 'ta, "Ui Joxepa, silla berriya 'ta.
Ui 'ta lengua zertik utzi 'zu?" "Ui, zuri asko gustatzen zattu 'ta zuetzako" nik erantzun niyon neska horrei. 'Ta golpin hor exeitzen da! Joxepa silla zar hartan. Desarmatu zen silla 'ta bai neska haserretu! Eta hasi giñan mikoka alkarrei, batek bat 'ta bestik bestia 'ta...
San ziyon: "Zu lasai, zuk honekin 'ttuzun bentajak battuzu 'ta! Gaur 'o bihar ezkontzen zaztenin eta gizona biño len ohiyea joten baldin bazazte, zuri ikusko zattu ohiyin zaudela, biñon Maixuxei han don ikusteko eskua pasa berko du ohiyin!" 'Ta neska kontentu!
Algara pilla bat in zun 'ta pakia in zun Joxepak! Biñon bai, ongi pasatzen genun. Biñon josten ikasi 're bai, e? Joxepakin ibillitakuk josten ikasita geldittu giñan, bai.
- 'Ta zembat biltzen ziñazten hor?
- Ba neguan biltzen giñan... Neguan biltzen giñan... E... Hamahiru bat 'o. Bai. Udaran gutxixio... Beno, udaran zein joten giñan? Gutxiyo. Biñon zea, posible baldin bagenun joten giñan.
Nor Enbil Urdanpilleta, Maria Jesus
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-034
Pasartea 0:47:00 - 0:50:40 (3' 40'')
Laburpena Emakume asko elkartzen zen jostundegietan eta giro ederra egoten zen. Lagun giroa eta elkar zirikatzeko aukera. Maria Jesus, zirikatzeko garaian, ez zen atzean gelditzen.

Jostundegiak

Transkribapena

- 'Ta josten zu... Oiyartzunen tokiyak izango zin, ez?
- Bai. Oiyartzunen jostundiyak bazin, Oillokinekua, Joxepa Ambruzio, e... Geo Zulutxikiko taberna horren goiyan... Aber... Ez nau hoiken apellidua akortzen, biño, behintzat hor 'e bazin,
bi ahizpa zin. Anaiya apaiza Imanol. Ez nau apellidua akortzen. Hoik 'e bai, hoik 'e jostundi ona eukitzen zuten. Eta geo apaiz horren arrebak biño lenotikan Lino taberna bea zutenak béak, Amerikanak saten geniyonak. Geo Ameriketara jon zin haik.
Izandu zin Ameriketan 'ta torri in zin. Hoik ne aman garaiyin 'ta zuten jostundiya. Merzedes 'ta Juanita. Eta geo honea torri zin eta berriz urte batzutan hemen eondu zin eta bueltatu zin berriz Ameriketa. Hoi ne aman garaikuk. Eta ne garaituk, berriz, hoi, Aldaiya,
apaiza Aldaiyan arrebak. Hoik, Oillokinekuk, Joxepa Ambruzio eta gehiyo 're bai. Uan momentun hontan akortzen nazena.
- Joxepa Ambruzio non aitzen zen?
- Hori beko plazan, posta zarrin. Eta gu hara joten giñan eta guk 'e ikasi genun, beno, nekin jon zinak 'e ikasi genun. Defenditzeko gaiña 'ta zerbatte itteko gaiña. Eta geo Joxepak josten eakutsi zigun eta geo ni kortia ittea Errentira jon nitzan. Goiko kalea, han in nun kortia.
- Han ya ze ikasten zen patroiyak iñ 'ta ya...
- Bai. Patroiyak iñ telak mozteko. Eta josi 're bai. Josi 're itten genun, biño ni nola josten lenotikan josten ikasiya nitzan, han kortia bakarra ikasi nun. Bai. Korte Paris 'o saten zena...
Eta geo ikasten genunin, emanten ziguten diploma eta liburu bat oparitzen ziguten patroiyakin `ta, eta ni harrek patroiya ittetikan asko baliatu nitzan. Eta oandikan ez da urte asko nik libru haik bota 'ttutela.
Nor Enbil Urdanpilleta, Maria Jesus
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-034
Pasartea 0:44:40 - 0:47:00 (2' 20'')
Laburpena Oiartzunen jostundegi asko zeuden. Maria Jesusek herrian ikasi zuen josten eta Errenteriara joan zen kortea ikastera. Corte Paris ikasten zuten.

Josten ikastea, ohikoena

Transkribapena

- Ordun karo, nola dendik 'ta ez zen, erropa normala iya-iya emakume gehinak josten hastia, ez?
- Bai, bai, bai, bai. Ordun gehiyenak... Gehiyenak... E... Josten bagenekiun. Uan... Bitu, aixa enteintzeko moun esango zattut. Oan eskola bukatu eta karneta atetzea joten den bezela gaztia, ordun eskola joten bagiñan... Bueno gu ya gehiyo jon giñan, biño eskola joten ez baldin
bazen, 'o ez bazen josten ikastea. Josten ikastea, kozinan ikastea eta askotan kozinan ikastetikan neskame. Eta jostundiyak asko zin eta josten ez genekiunak gutxi. Eta geo 're...
Geo 're ezkondu, zea... Andria eta familiya hazitzen ai zelikan josten baldin bazekiyen, aunkesea itxekuntzako, beno, be familintzako, be senirintzako 'o be izeba osabantzako...
Nor Enbil Urdanpilleta, Maria Jesus
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-034
Pasartea 0:40:00 - 0:41:00 (1' 00'')
Laburpena Emakume gehienek zekiten josten. Eskolara joango ez baziren ere, denak josten ikastera.

* Baziren batzuk besteak baino dotoreagoak jazten. J

Transkribapena

Nor Sagardia Olano, Maitxo
Lehentasuna 3
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-032
Pasartea 0:09:27 - 0:14:20 (4' 53'')
Laburpena

Baziren batzuk besteak baino dotoreagoak janzten. Jostundegiko giroa. Lehen astebururako arropa gordetzen zen; orain, ez.