Kontrabandistak

Kontrabandoa: zer pasatzen zuten

Transkribapena

- Bai, e'niyun azaldu. Nik in ttuten biajitan sekula 'e zitten tokatu ezerre. 'Ta hara jon 'ta 're han utzi itten genittun guk, geo hurrungo eunin lanea jon ber genula 'ta utzi 'ta geo hok geatzen zin batzuk han kargatzeko, kamiona kargatzeko,
miño nik suertia izan nin bai. Itxea entreatu ordu 'ta sekula ezer izandu gabe. Ez.
- Guk toki frankotan bai. Guk paketik sartzen genittun. (Xouta) Beste sagardotegiya hoi zer zen? Denin sartzen genittun.
- Txipiberrik zea jarriyak, hor goiko muntu 'o utzi 'ta alde itten genittin guk 'ta geo beak gordetzen zittun nomaitte, Txipiberrik.
- (Txipiberri) ez zen sekula harrapatuko.
- Bai, bai, ibilera... Ibilera trixtia.
- Patzen 'de txintxua zen Txipiberri, bestia ez. Horrek dena ondo patu itten zin. Gue Gurutzezarren taberna zola, gu bi anaiak deitu:
"Torri honea torri. Han nola azkena eaman genun txekorra? Hua patuko 'izutet". Txekorra... tratukin ibiltzen zena baizen gizona hoi 'ta txekorra patzen aiko bazizun bezela horko biajia patzen zigun. Gu kontentu!
- Harrek patzen zun zuzen aski, gizajuk!
- Bai, hua zintzo patzen ziken harrek!
- 'Ta gaiñekun ze ibiltzen ziñazten, ganaukin 'e bai 'o paketekin bakarra?
- Paketia.
- Ba, zaldi 'ta hoik 'e bai.
- Puntilla 'ta kolonia 'ta... 'Ta geo burniya 're bai asko.
- Despertadoriak eta...
- Despertadoriak 'e bai, miño automobilan piezak 'e asko e.
- Kubiertak 'ta. Guk ibilli ez ttugunik ez da.
- Dena falta zen gauza hemen.
- Gerra 'ta geo hemen zea ez? Fabrika eta ez zelako ez?
- Eskasiya, dena eskasiya zen 'ta.
- Ardi-larruakin jon izandu ttuk batian. Txipiberrin zen haik. Ardi-larruak, hemendik Frantziara pasa izandu tteu.
- Bai e?
- Bai, bizkartan nik ardi-larruak eaman izandu ttit, zeaño, San Antoneño.
- Bai, bai.
- Miño gaiñekun, gehina, karri?
- Bai, bai, honea karri.
- Hara bialdu itten al ttun ba gaiñekun deuse?
- Biaje bat in genula.

- Ya, ya. Biño beste gauzikan ez?
- Ez, ez, besteik ez.
Nor Galdos Arbide, Faustino; Galdos Arbide, Juanito; Aranburu Lekuona, Tiburtzio; Mitxelena Aranguren, Santos
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-061
Pasartea 0:42:50 - 0:45:00 (2' 10'')
Laburpena Santos ez zuten behin ere harrapatu; zortea izan zuen. Batzuek zintzo ordaintzen zuten, eta besteek, ez. Zer ibiltzen zituzten: puntillak, koloniak, iratzargailuak,... Automobilaren pieza asko. Ardi-larruak ere bai, Frantzia aldera. Baina gehiena handik hona. Hika.

Guardia zibil ustelak

Transkribapena

-Dena 'ta klase guzitikan itten kontrabandua. 'Ta Lesakan bai 'men zin bi guardiziil. Bat izautzen nun nik 'ta geo ez dait ze in zun harrek.
Bi guardiziil 'ta launak 'ta biyek jenelin elkarrekin atetzen 'men zin. Guardiyan mendira hola arratsin 'ta haik lixtuk 'men zin.
Bat Palazios, Palazios. 'Ta bestia nola zen aittu izan dut biño oan ez dait, oañ ez zit gotzen. 'Ta haik kontrabandixtak beak biño gehiyo 'men zekiten
Lesakan zehar 'ta nundik pasten zin 'ta ze tortzen zen 'ta dena. 'Ta gaiñea ez baziyoten maten beak eskatutakua, beno
Hau 'ta hau 'ta hau, zuek hola 'ta hola 'ta hola joten zazte, hau itten zute. Bueno benga honembeste, bestela ez zazte pasako gehiyo.
-Ostras, haik dirua...
-'Ta zea in, lotsatu in nombaitte 'ta man in ber 'ta man. 'Ta geo hala 'ta seriyu zen e!
Gu Lesakako feritan jon 'ta hantxe ibiltzen zen bueltaka bueltaka bueltaka bueltaka. 'Ta nola beitzen zun ziharka ziharka 'ta.
Gu igul alkarrekin juntatuk birian 'o hola 'ta beitzen ziun erki harrek 'ta. 'Ta geo zea in 'men zun Irunen 'o hotela jarri 'men zun harrek.
Hotela... Hua zakurran ipurditik torri...
-Zuei atetakuk?
- Biño lixtua, lixtua izaki.
-Bai pizkorra bai.
-Oaiñ, harrek saten 'men zun beak: "Nik ez dit iñor hil e. 'Ta ez dit hilko 're! Biño nik saten dutena kumplittu." Arratsin 'ta...
-Harrek negoziatzen zun bestiri negoziyua utzi 'ta bea 're ongi.
-Bai, bai, bai. Hoik 'e batzuk saten zuten hor Lesakarrak 'ta Beratarrak 're bai 'ta.
"Guardiziilak bai, berriyak torri 'izkigu bi. Laister alde ingo ttek hemendik!"
"Zeba?"
'Ta: "Hemen hokin ez baia mezklatzen, seittun hok biali itte 'ztek!"
Sarjentuk 'o kapitanak 'o "E alde!" Beste punta batea.
-Ez gomeni hairi.
-Ez gomeni. Han harraptzia 'ta deklaatzia ez gomeni hairi. Haik in ber zuten ixilik pasa. 'Ta denata, denantzako.
-Gaurdiziil rasuk bakarrik, ez? Karguk 'e hartzen zuten?
-Karguk 'e bai.
-Bai, bai.
-Hoik dena partittuko zuten 'ta!
-Dena zekiten ordun...
-Bai, bai.
-Ze ibiltzen zen hor!
-Bai, bai.
-Bai, bik jan berrin lauk jango zuten. Lau haitan, bi izango zin haundiyak.
-Bai, bai. Bai, bai. Haundiyak bai.
-'Ta haik sango zuten: "Ei hau alde hemendik"
-Bai, bai. Bai, bai.
-Seittun kejatuko baizin.
-Bai, bai.
-Baten bat fiña tokatzen bazen, harrek...
-Bai, bai. Bat bai, hor saten zuten Lesakan zeiñ 'e.
Norbaitt 'e hola zerbaitt 'e zea xamar hasi 'ta, beimpin 'ta guardiziilak biali, hemendik biali. Biali in 'men zutela guarziila.
Zea txulo xamarra izaki numbaitte. 'Ta...
-Seuru, 'o dena momentun jan, dena bean jabe.
-Bai, bai.
-Dena jan berrin igual.
-Bai, bai. 'Ta seittun biali. Bai 'ta holaxe ibiltzen zen zea.
-'Ta jendik txibatu 'ta itte al zun? 'O jendik errespetatzen zun? Ze jende askok jakingo zun zein ibiltzen zen...
-Bai, bai, itten zun, itten zun jendik, bai itten zun.
-Bai, 'ta seuski norbee ofiziyokuk.
-Bai. Bai.
-Hoa, hoa, hoa.
-Bai, e? Bata bestiri bai, e?
-Bai, bai. Asko ez, biño beti izaten zin inbiriya zutenak.
Eta beste batzuk berriz, izaten zin. Ez dait nik, hoi nik ez dut kusi halako pasten biño, zeatu 're bai, lapurtu 're bai.
-Bai 'ta 're.
-Bai, hemen
Nor Irazu Apezetxea, Erramun
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-025
Pasartea 0:47:30 - 0:51:00 (3' 30'')
Laburpena Lesakako guardia zibil batzuek etekin ederra ateratzen zuten kontrabandoaren kontura. Ez salatzearen truke ordaina eskatzen zuten. Goi karguetan zeudenak ere konplizeak ziren; ez zuten onartzen kontrabandista salatuko zuen guardia finik. Salaketei dagokienez, batzuetan beraien artekoak ere izaten ziren, eta baita pakete lapurtzaileak ere.

Sarara ihes

Transkribapena

-Geo jakiña. Dokumentaziyua motokua Inaxion izenin zen 'ta dokumentaziyua 're bai. 'Ta hua harrekin jakiña, hua harrautu ezkio, harrei helduko baiziyoten.
-Bai seuru.
-'Ta ni izandu nitzala 'ta nik motua ibiltzen nula 'ta hola ba harrek 'e ez zula motua asko ibiltzen 'ta deklaziyuk 'ta inta.
Hala defendittu giñan numbaitte. Biño ba! 700.000 peztatik gora banun munta! 'Ta nola patu hura?
-Garaiy haitako e!
-Garaiy haitako 'ta ordun gaiñea! Izanta 're, izanta 're... ez errex 'ta.
Geo ni Fraintzira jon nitzen. Fraintzira jon nitzen 'ta hantxe pasa (?) Aita Santua hil zen 'ta ongi torri zen netzat.
-Erramun 'ta geo 700.000 pezta patzetik libratu al ziñen?
-Bai.
-Biño han in zenulako?
-Han, han in nulako. Han... biño diru pixka 't gastatu genun zeakin abogadukin. Biño abogado zar hoik 'e aintzen dute 'ta seuru aintzen dute hoik.
-Bai, 'ta geo luzatu.
-Bai 'ta geo iñ ez, iñ ez. Ez baizen, gui san baiziun gizon batek:
"Zuek aiko zazte abogadukin 'ta handik eta hemendik, biño abogaduk itteko lanak ettuk hoik, ez ttu itten hoik". San ziun.
"Alperrik ez diroik gastatu". 'Ta hoi Irungo (?)kin 'o gue Inaxiok konfintza izaki 'ta harren bittartez 'ta hasi zin.
Diro mordoxka 't gastatu, biño ba! Pasa zen 'ta. Deus 'e. Gek sano beimpin 'ta. Ze sango zaittut gaiñekun...
-'Ta zembat demboa eon ziñan?
-Han ni hiru bat urte 'ro hola eondu nitzan.
-Bai e? Nun eon ziñan?
-Saran.
-Saran?
-Bai. Leku politta da oso Sara.
-Hala saten 'te...
-Han zeñekin eon ziñan? Zea Kapottetar hoikin Erramun?
-Ez, ez, ez, ez.
-Patziku 'ta hoikin ez?
-Ez, ez, ez. Hemengo, hemengo arraza ez. Han bertako batzukin.
Bai, kontrabandixta zen bea 're, nausiya 're. Enun nik harrekin ze ikusiyik biño han eondu nitzan bai.
Haik hartuko zutela, hola laun bat hartuko zutela. Baserriya 're bazuten. Baserriya... Bueno animaliyik eta ez zuten beak, biño terrenuk 'ta maastiyak eta.
Hola zittuzten. Baserri er bat zen. Han bizi zen gizon bat xiberutarra. Biño harrek itten zun erdiyik ez zuten. Bai 'ta geo hola hantxe.
Oillo 'ta txerri 'ta holako animali mordoxka 't izaten zen 'ta. Hantxe beti lana sortzen zen. Hantxe ongi aitzen giñan.
-'Ta Patziku 'ro ingurun al zenun?
-Bai. Han goixio. Goixio pixka 't bai. 'Ta geo banun aldian beste bat Leitzakua. Ni bezela jona, iual-iual jona.
Bai, pixka 't goixio. Zantakoenia (?) bai, kontrabandistan hua 're, itxia. Han zen hura. Hua ni biño okiyo zen.
Harrek moto vespa bat zun. Han eosiya, Frantziyan eosiya. 'Ta hua motukin joten zen zea Baionan barrena 'ta denin ibiltzen zen.
'Ta hantxe ez zun lana in berrik. Guk lana asko ez genun itten. Biño pixka 't itten genun. Hiru morroi eondu giñan itxi hartan, ni eondu nitzan hartan.
Bai, hiru morroi.
-Jo haundiya, hiru morroi baziñazten...
Nor Irazu Apezetxea, Erramun
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-025
Pasartea 0:30:29 - 0:33:40 (3' 11'')
Laburpena Kamioia kargatzen harrapatu zuten hartan, anaiaren dokumentazioarekin zen, eta, anaiari ezer ez gertatzeko, bere burua entregatu zuen. Multa ikaragarria jarri zioten kontrabandoa egiteagatik. Ezin zuen hainbeste diru bildu eta ihes egin behar izan zuen beste aldera. Hiru urte egin zituen Saran, bertako baserri batean morroi.

Kontrabandoan hasteko irrikan

Transkribapena

-Hamabost urtekin hasi ziñala?
-Bai. Hamabost, hamabost bat urte 'ro hola limbiziko. Anaiyak, Inaxio difuntuk san zin eun batin:
Ni hemen ibiltze nitzan kontrabandun. Hoik fuerte ibiltzen zin. Gue anaiya 'ta hoik 'ta nik 'e ixira haikin batin 'o ibiltzeko biño oandik umia.
Xoxa irazten baizuten haik 'ta umia oandikan, arront gaztia 'ta hala 'ta. Hemen beti aurrea baguazen 'ta san zin eun batin:
"Zea Erramuntxo", Erramuntxo saten ziten mutikoxkorra 'ta "Erramuntxo!"
"'Ta zer 'ta?"
"Gaur arratsin jon nahi al zu nekin kontrabandoa 'ta?"
"Bai pozik"
"Bai biño zea paketik haundiyak ez al dia izang, nik kartzeko haudiyak eta?"
"Ez, ez astuakin jon ber duk"
"Astuakin, 'ta astuakin jon ber al dut?"
'Ta bai. Bueno, biyek abitu giñenin (bajoxki hitzeitten al dut?)
(Ez, ez, ez ongi, ongi)
Abitu giñan biyek astua hartuta, itxeko asto ttiki bat bagunun, Ottarre 'ro saten geniyona, 'ta harekin. Betik goitti, 'ta Aritxuleiku hortan pasa 'ta.
Noa jon ber 'te 'gu ba 'ta Iruziña, Iruziña, baserri bat da Iruziñ. Hara. 'Ta arratsa illundu 'ta orduete 'ro, gehiyo igual izango zin 'ta.
Han berriz arbol guziyai lotuak zakurrak, bai dozena bat 're. Jesus hua zakur pilla! Ddenak sangaka, hua desditxa zoku hartan!
'Ta hala. Bai, ez zen atia jo berrik. Leiyotik krik soiñua 'ta beak beira zea aittona. Beira 'ta Iñaxiok san ziyon:
"Zea, Joxanjel, gu ga, gu ga, ez ikaatu" 'Ta: " A bueno, heldu naiz, heldu naiz" Harrek baizikin, han baizittun guk karri ber genittun gauzak han baizeuden.
'Ta hala torri zen aittona hoi 'ta txakurrak ixildu zittun. 'Ta goixio borda 'at badu horrek, borda koxkor bat. Hara jon giñan 'ta.
Han barrenin kamionka bat eur bai aixa. Barrenin zeak hola poste baten tamaiñokua metazi 'ta holako zeak, eurra dena. Neguan iñak udaako.
Belarreko 'ta hola izango zin pilla bat 'ta haik kentzen hasi zen 'ta gu 're hasi giñan 'ta kendu genittun bazterreta. Hain azpiyan zeuzkin haik, guk karri ber genittun haik.
'Ta hiru pakete koxkor. 'Ta bueno hartu 'ta astua, nei saten zin Inaxiok:
"Zuk astuari silla kontu e, arrantza igual itten 'men dute hoik!"
"'Ta zuk silla kontu astuari!"
'Ta "Bai, bai!". Muturretik buelta man sokakin 'ta nik eutsi astuari 'ta astua 're erne xamar han 'e bertan astuak izaki 'ta usaia aitzen harrek.
'Ta ñio... Han ziarka 'ta beri harrekin 'ta. Bueno lotuta jarri genun 'ta handik abitu giñan ziarka 'ta kanalia pasa genun. Kanalin gaintik barrena.
Marai haundi ba al dakizu non den?
-Bai.
-Marai haundi biño lentxio, han peligrua izaten baizen.
-Bai, peligrosua zen hua.
-Bai.
-Haitz haundi batzuk bazin.
-Bai
-Haitz (?) holako haundi batzuk.
-Bai, bai. Bazin. 'Ta hara torri ber genun 'ta san zin Iñaxiok. Bueno, ikaz plaza bat harrapatu genun hara biño leno 'ta.
"bueno zu eon hemen pixkatin, nik kusi ber dut hor deus ba 'te den"
'Ta hua makillakin taka-taka-taka torri zen 'ta kusi 'ta jon zen. Jon zen 'ta nik seittun lembiziko galdea: "Zer deus kusi al 'zu?"
'Ta: "Bai, gizon bat kusi 'ut" san zin. Nik hua sustua, ikaatu 're ordun asko itten nitzen oandik gaztia 'ta. Ikaatu 'ta: "Ze, ze gizon zen ba?"
'Ta parra eskaptu ziyon 'ta gezurra san zun, gezurra. 'Ta: "Ez, ez kusi 'ut nik, trikua"
Han noski kusi 'men zun.
Maraiyan, 'ta maraiyan azpiyan 'men zon maraiya jaten ai zena trikua. 'Ta noski ya ailletu zenin rararara! soiñua ate men zun 'ta halako zea bat man 'men ziyon.
-Harrei 're zarrakua!
-Bai. 'Ta hala beimpin jon 'men zen 'ta hala. "Ez ez, lasai torri ez duk hoitakoik".
Hala ni astua sokakin 'ta hua aurrexio 'ta biyek torri ga handik. Aritxuleiko lepua horta. Aitxuleiko lepuan 'e ni lentxiotikan geldittu, txaola nola, txaola txuiya.
Haren azpikaldeikan. 'Ta hua torri 'ta kusi zun lepua dena 'ta "Ez da iñorre". 'Ta, hala, bueno guazen. 'Ta pasa 'ta handik goitik beitti ziarka ziarka Goienetxekoerreka.
kosta ziyon bai asto gaixuari. Birexur txar batzuk eta lepua jotzen zizkan karga 'ta. Jetxi giñan 'ta handikan Bazterkalteko gaiñin barrena, itxea karri genittun ba.
'Ta geo hortik beitti bizkarrin eaman berrak zittuzten. Astuakin ez baizen han beitti joteik. Jon zandu zin e! Biño gaizki ibilli 'men zin.
Harrek ordun launa zea zun, hola ibiltzen zena Gergorio difuntua, Eiyarkua, Eiyarko Gregorio.
-A bai, bai, bi mutillen aitta.
-Hor bizi baizen Penain , Zentralin, zentralin.
-Bai, bai. Harrek andria koja zun, ez?
-Bai, ttiki bat. Hala 'ta beimpin hor, hemen utzi genittun 'ta geo zerbaitte bost duroko bat eo ailletu zen ba 'ta ni bai aski kontentu!
Ordun duro bat 'e asko izaten baizen, ez baizen nonahi izaten dirua!
-Bost duro kustia ordun...
-Bai 'ta berriz 'e joteko pronto biño astuakin gutxi ibiltzen zin. Bizkarrin ahal bazen. Astua tokatu ezko, astua galdu in ber. 'Ta astuak berriz bakizu
nongua den hara joten da 'ta.
-Bai, bai normala.
-Azaldu ingo baizen 'ta hala.
'Ta biaji hoi in genun bai, biño. Hala, geo handik aurrea pixkat, 'ta honea tortzen zin kamionak...
Nor Irazu Apezetxea, Erramun
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-024
Pasartea 0:01:40 - 0:06:50 (5' 10'')
Laburpena Erramun hamabost urterekin hasi zen kontrabandoan. Anaia ere ibiltzen zen, eta hari laguntzen hasi zen. Aski pozik bai, gainera. Anaia saiatu zen bera izutzen, baina ez zuen lortu. Gustura egin zuen lan eta gehiago egiteko gogoa eman zion.

Kontrabando kontuak

Transkribapena

Nor Elizondo Lekuona, Domingo
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-083
Pasartea 0:33:40 - 0:34:50 (1' 10'')
Laburpena Kontrabando lanetan, ardiaren marraka egiten zuten abisua emateko. Domingok ikusten zituen kontrabando lanetan, baina bera ez da ibilia. Gogoan dauka batzuk harrapatu egin zituztela, baina, guardia zibila euskalduna izaki, barkatu egin zituen. Toki izenak.

Kontrabandoa

Transkribapena

- Bai, bai. Bai, nabarmen zozten zeintzuk zin, biño... Hola pasa zen, biño...

- Bai.

- Biño ekarri nik haik 'e!

- Karri zenittun! Karo, zuk parajik ongi izautzen gaiña!

- Hoi ba!

- Karo.

- Gu leno 're hor biltzen giñan (...) 'ta kontrabanduan 'ta...

- Kontrabandun 're ibilliya al za ba zu?

- Bai, nahikua.

- (...) Ordun ongi izautuko 'ttuzu zoku hoik.

- Zoku haik eta hemen honuntzo... Bai, gu izandu ga hortan 'e bai.

- Hemen zea, zea aldea, San Anton aldea 'ta Irun aldea 'ta?

- San Antona 'ta, San Antona 'ta, Burnaizta aldea 'ta, Burnaizetan barrena 'ta. Ba al dakizu non den Burnaizeta?

- Ez, ez.

- Hor barrena... Orduan 'e papeleran lanin nabillela juten nitzan 'ta (...) gabian hamarretan ate papeleratik eta nik gerriyan hartu bokaillua 'ta martxa launeta! Launak lenoztik junak.

- A!

- Zea, Ergoindikan Biandizko gaintikan hara bera nijula, launeta nijula... Zuk ez dakit izena bakizu ordun Galtzatarrita 'ro Burnaizta biño lenuo hola zokon bat, soro bat zen, soro haundi bat, soro garbi-garbiya 'ta handik Domiko aldea sartu ber genun launeta. 'Ta han Guardia Zibillak. Ni bakar bakarrikan nijun tokiy hartan 'ta zakur bat, zakur bat neana! Zapotzo haundi bat, uau, uau, uau, uau... Nei seika 'ta jotzen dut makillakin! Haik karrasiyak! Hango Guardi Zibillak denak esnatu zin 'ta...

- Ai!

- Hoi ba, haina! Jata karrasiyak! Bestik bai erne asko, tente asko! Ni han ze pasa 'te zen 'ta ni geo launeta anda dios hara! "'Ta hi, hola 'ta hola zaudek, e! (...) hor!" Geo beste aldin barrena torri!

- Erki, ordun ongi.

- Abisua.

- 'Ta zu ez ziñan paketikin?

- Ni launeta paketin billa nijun.

- Billa zenijun.

- Launeta 'ta launak ni jun zai.

- Karo.

- 'Ta geo denak...

- Beste aiyekatik.

- Betikan torri, Penai aldea.

Nor Zabaleta Labandibar, Joxe
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-075
Pasartea 0:52:50 - 0:55:00 (2' 10'')
Laburpena Kontrabandoan ere ibilia da Joxe. Galtzarrieta inguruan txakur bat atera zitzaion; Guardia Zibilena zen. Kontrabandoan eta horrelakoetan ibili beharra zegoen sosa atera nahi bazen, lantegietan diru gutxi irabazten baitzen garai haietan. Burnaizta, Galtzarrieta... toki izenak.

Kontrabandoa: ibilbidea

Transkribapena

- 'Ta kontrabandun zein zazte ibilliyak zuetatik?
- Hok biyek zin.
- Guk fuertin giñan, gu giñan balintinak eta joten giñan zeara, San Antona.
- San Antona paketi billa.
- Han puska hartu, hogeita hemezortzi-berrogeiko puska hartu, 'ta martxa lua ezin kontuik, itxea. Eun argiz ezin alleituik honea, San Antondikan.
'Ta goizin lanea, berriz, bate loik in gabe. Loale errak bai pasa, bueno!
- Hire 'e, Diurtxio?
- E?
- Hire bai?
- Nik zakotia hartu...
- Tornolan barrena ibiltzen ziñazten 'o hemendikan biria bazen?
- Gu hemendik, hemendik.
- Menditikan.
- Hemendikan.
- Bai. Miño bire bat miño gehiyo zin.
- Ez dugu beste bireik ber, ezta birian jon ber. Beti toki xarretik, biria ez.
- Tornola aldia hartatik beste kuadrilla ibiltzen zen.
- Hok iyotzen zin San Antondikan kanaletikan Azpeitiko itturrira 'ta handikan...
- Pikoketako biria hortatikan 'ta...
- Pikoketako inguru hortatikan...
- Miño beti bire txarretik torri ber. Guardia Zibillan beldurrakin.
- Guardia Zibillai eskapo. Guardia Zibilla eozeiñ lekutan eoten baizian 'ta haik zeatu 'ta...
- Altzi aldea, Altzira.
- Zebaittetan illuna 'ta piñoira sartu 'ta ikusten ezerre 'ta aski... Paliza errak hartuak bai hor, bueno!
- 'Ta entregatu non itten zenuten? Pasaian 'o hola?
- Ez, honeaño. Entreatu.
- Entreatu lendabiziko hemen, eun batian, hemen inguru hontan utzi noimatte. 'Ta geo, hurrengo illunaarrin hartu 'ta hemendik Gaintxuixketa, 'ta han kamioiya kargatu.
- A Gaintxurizketan.
- Gaintxuixketan kamioia kargatu. Miño bi etapatan itten genun, 'ta hogei duro jornala aindu, 'ta batzuk patu zigun miño oaindik azkenekuk kobratzekuk ttugu.
- Paketik galdu zin 'ta denak...
- Kulpa guk.
- Guk jorraa pilla bat iñak 'ta sosik gabe geldittu 'ta ixil-ixilik eon behar,
kontrabandu asuntukin...
- Ezin iñone zea iñ hoi.
- Ez zon denuntziatzeik hoi.
- Harrapatu al zizuten noizpatte? Elkarrekin ibiltzen al ziñazten?
- Bai, bai, paketik kendu 're.
- Elkarrekin ibiltzen giñan bai.
- Kendu zin hor, pakete mordua kendu zin Lazkamoko zea hortan. Ni han eoten nitzan, kamionan zai, harrobiyan lana itten nun nik 'ta illunarrin geatu 'ta, banekin ze ordutako torko zin, jakitzen nun, hemengo kuadrilla, hok eta paketekin jon berrak.
Hala joten zin. 'Ta ni eon 'ta han non 'ta tiruk: "Ostia", tiruk aittu nittun 'ta torri zen txoferra 'ta: "Dios, tiruk aittu ttit motel, tiruk", "Ze tiruk?" Gau giro txarra zeon, redios: kazkarra 'ta egualdi txarra. "Bai, nahi nike gaur beste haunbeste pakete balia, emango nittike gustoa",
egualdi txarra nahiyo harrek eta "Etzekit ba" 'ta ez tortzen 'ta ez tortzen paketik 'ta "Redios, beirok 'e, tiruk izango ttuk han e, tiruk izango ttuk han" 'ta "Hoi trenak itten dik, tran-tran, soiñu hoik" 'ta bai! Paketik kendu!
- Ni gaba hartan e'niyun han.
- Pranko suertia izan yun.
Nor Galdos Arbide, Faustino; Galdos Arbide, Juanito; Aranburu Lekuona, Tiburtzio; Mitxelena Aranguren, Santos
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-061
Pasartea 0:39:40 - 0:42:50 (3' 10'')
Laburpena Tiburtzio eta Santos kontrabandoan ibiliak dira. San Antondik -Lesakatik- etortzen ziren, kanaletik barrena. Bi etapatan egiten zuten: lehendabizi Gurutzera eta gero Gaintxurizketara. Paketeak kendu izan dizkiete. Hika.

Goierriko kontrabandista

Transkribapena

Nor Irazu Apezetxea, Erramun
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egin gabea
Zinta OIA-026
Pasartea 0:14:10 - 0:17:10 (3' 00'')
Laburpena Tornola aldean kontrabando mugimendu handia izaten zen. Karga bila etorri eta beren baserri ondoan kotxea sartuta gelditutako dexente izan ziren. Hauetako bat Goierri aldekoa.

Gazteak izaki

Transkribapena

-Bai, gaiñekun, gaiñekun gui ez ziuten... Zea haitxek, kafi haitxek galdu izandu genittun.
-Hamabi zea haik?
-Hamabi paketi haik. 'Ta geo kamiona kargatu genun zea hoi, asuntu hoi. Gaiñekun pill errak ibilli izandu ttut 'ta nahiko suertia izandu!
Ez da! Dembu haitan kostosua 're izaten zen 'ta biajik galantak eta.
-Biño sosa kusi!
-Sosa pixka 't kusi! Sosa pixka 't kusi! Itten zen...
-Oan arrisku erra e Erramun!
-Bai, bai. Erra, arrisku erra bai. Arrisku erra.
-'Ta zertik ibiltzen ziñazten laneko dirua gutxi izaten zelako? Suelduk eta ttikiyak izaten zilako 'o?
-Biziyua hartu genun hoixe!
-Bueno, hoi bat, biziyua bat Erramun. Biño bai, leno san duguna, biaje bat in, biajin arrats bat in 'ta lanteiyan aste batin biño gehiyo iraazten ordun.
-Bai, bai bai.
-Hor, hortxe izango zen koxka!
-Biño erki arrixkatuta.
-A! Hoi bai.
-Bai, bai bai.
-Biño bai koxka erra 're! Jolin!
-Bai, bai bai. Bai, bai hoi bai. Oiañ leno san duguna arrixkua, arrixkua.
-Dena arrixkua.
-Arrixkua.
-Itxetik ate 'ta lembiziko pausotik.
-Bai. Bai, bai arrixkua.
-Sartu arte Erramun!
-Bai, bai. Guk hemen eskapadak itten genittun Jesus! Persona gaztiak importik haundiyik ez zun izaten 'ta.
Eruak izaten giñan 'ta itten genittun korrikaldi errak 'e bai! Errak 'e bai! Jesus!
-Nik saten dutena Erramun, ni e na asko diskuitzen.
Nor Irazu Apezetxea, Erramun
Lehentasuna 1
Transkribaketa Egina
Zinta OIA-025
Pasartea 0:57:00 - 0:58:30 (1' 30'')
Laburpena Hainbeste urtean kontrabandoan ibili eta bitan bakarrik harrapatu zuten Erramun. Zorte handia izan duela dio. Lan arriskutsua zen, baina dirua ateratzen zen. Ihesaldi ederrak ere egin izan zituzten, baina orduan, gazteak izaki.